Chưa có nội dung

Chưa có nội dung

Chưa có nội dung

Chưa có nội dung

Chưa có nội dung

Chưa có nội dung

Chưa có nội dung

Chưa có nội dung

Chưa có nội dung

Chưa có nội dung

Thứ Bảy, 27 tháng 12, 2014

Con mèo hoang nhỏ của tôi

Sáng nay đến cơ quan từ sớm nên quên mất không mua gì để ăn sáng. Một tin nhắn ngọt ngào không làm lòng kiêu hãnh của tôi đổ sụp (mặc dù nó cũng lung lay khá là dữ dội). Và cảm ơn trời đất! Tôi từ chối.


Đến khi nhìn thấy cái tủ lạnh bé nhỏ của lầu mười trống huơ trống hoác, chỉ còn đúng 3 hộp sữa chua và 1 cây xúc xích, tôi mới bắt đầu hơi hối tiếc vì lời từ chối của mình. Ờ! Nhưng mà không sao! Mọi thứ vẫn đã ổn ngay từ đầu, và chẳng có gì là không ổn nếu nó vẫn tiếp tục như thế. Giống như sinh ra trong bão tố, người ta có thể yêu những phút giây yên bình, nhưng không vì những phút giây yên bình mà sợ hãi cơn bão kế tiếp.

Cơn đói cứ ngày một dày thêm cho đến khoảng ngót nghét 2h chiều. Và khi một tin nhắn chẳng hề có ý hỏi thăm vang tới, tôi mới giật mình nhận ra rằng, ở cái giờ đó vào ngày thứ 7, chẳng có một quán cóc bán cơm cho học sinh nào lại còn mở cửa cả.

Rồi nàng lại xuất hiện.

----------o0o------------

Tôi nhìn thấy nàng lần đầu tiên hình như cũng đã ngót nghét một tuần. Nàng xinh đẹp, nhưng bé nhỏ và mong manh như một chiếc lá thu. Khi một gã chó lưu manh nào đó bất ngờ nhảy xổ ra, cố tìm cách vặt cổ nàng, còn nàng thì xù bộ lông lưa thưa lên tự vệ, tôi đến bên cạnh, nhẹ nhàng gạt con chó ra một bên rồi kéo nàng về phía mình.

Tất cả mọi sinh vật trên đời, một khi đang cảm thấy bản thân gặp nguy hiểm, hoặc bị tổn thương, đều cố gắng tỏ ra thật đáng sợ và sẵn sàng phương hại đến bất cứ kẻ nào đến bên cạnh. Không cần quan tâm đến tốt - xấu, bạn - thù chi cả! Nàng tặng tôi một vết cào ở mép trong cánh tay trước khinhận ra tôi không giống với kẻ thù của nàng. Tôi cười tít mắt. Dù gì đây cũng chẳng phải là lần đầu. Và vết thương nhỏ làm tôi nhớ đến một vài người.

Bà hàng cơm lúc ấy lao ra đe đánh, đuổi nàng đi chỗ khác rồi lúi húi hỏi tôi xem có làm sao không. Tôi lắc đầu. Rồi nhìn theo bóng nàng chạy vụt vào trong góc đường.

- Mèo nhà ai ấy nhỉ?
- Chẳng biết! Nó ở quanh đây. Ngày nào cũng lảng vảng quanh đây.
- Nó đói à?
- Cũng có thể. Cho nên lâu lâu cô cũng vất cho nó cái gì đó ăn tạm.
- Hẳn là mèo hoang.

Bà hàng cơm lặng lẽ gật đầu.

Cuối buổi trưa hôm ấy, tôi cố tình đợi nàng đến gần, vuốt ve nàng đôi chút để mời nàng về nhà sống cùng tôi. Nhưng nàng khước từ. Nàng nhanh như một con mèo. Mà thực ra nàng chính là mèo. Nên chạm vào nàng chỉ mang lại những vết thương. Dù sao, với một ả mèo mỗi ngày đều phải chiến đấu để được sống, với một vài vết sẹo lớn trên người, nàng ta sẽ không cần biết, ai là bạn, ai là thù.

Thế rồi mỗi ngày tôi đều lén giấu mang theo một món gì đó dễ ăn cho nàng. Thường thì tủ lạnh trong công ty có cả, nhưng đôi khi tôi cũng mua mang theo một cây xúc xích để đề phòng đám quái thú trong công ty nuốt sạch đồ ăn trong tủ. Bà hàng cơm đôi khi bật cười:

- Sao mày không bắt nó về quách!

Tôi cũng cười.

--------o0o-----------

Tới hôm nay thì đi vội quá, với lại trong lòng cũng có chút không vui, thành ra quên bẵng đi mất phải mua gì đó để ăn. Thành ra tôi suýt nữa đã cố tình bỏ lơ nàng để một mình quất sạch cây xúc xích cuối cùng cho bữa trưa. Nhưng nàng đói ngấu và yếu ớt mon men đến bên cạnh làm tôi xiêu lòng, đành tặc lưỡi bẻ đôi mẩu xúc xích bé tẹo ra

Thực ra thì nửa cây xúc xích không ăn thì thèm, chứ ăn vào thì đói càng thêm đói. Thế nên cuối cùng tôi cũng nhường cho nàng luôn phần còn lại. Cái dạ dày hẳn sẽ phiền hà đôi chút. Nhưng chắc không sao. Nó đã quen như thế suốt thời cấp 3 còn gì?

Ăn toàn bộ bữa sáng-trưa-chiều của tôi trong vòng vài nốt nhạc, nàng liếm mép theo cái cách dễ thương nhất thế giới để cảm ơn rồi ngúng nguẩy chạy vụt đi mất. Bạn biết đấy! Phụ nữ đều như thế cả! Họ có thể đáp tạ lại việc bạn bỏ phí cho họ tất cả tài sản bằng một nụ cười, sau đó lạnh lùng từ chối cái ôm hôn của bạn như thể bạn đã đòi hỏi quá nhiều thứ. Không sao! Nụ cười giai nhân vốn rất đắt mà!

Cái dạ dày của tôi bảo rằng đó là một vụ giao dịch ngu nhất lịch sử loài người. Tôi bảo, vụ giao dịch đổi cả đất nước lấy nụ cười nàng Bao Tự mới là số 1. Nhưng hắn kiên quyết xếp vụ đó vào hàng thứ 2.

15h, đói ngấu, và Super League bắt đầu. Khoảng chừng một triệu tin nhắn được gửi tới. Đương nhiên là không có cách nào trả lời. Dạ dày tôi có một ngày phản ứng dữ dội với thái độ vô tâm của tôi trước lời quan tâm của người gửi tin nhắn. Hắn gần như cố tình làm phản theo cái cách mà Hamvas Béla nhắc đến trong "Câu chuyện vô hình". Tôi ra lệnh hắn phải im lặng để tôi làm việc. Còn hắn thì biểu tình không ngớt. Dường như trái tim đang bị hắn điều khiển, hoặc hắn đang đại diện cho trái tim thì phải.

19h42, tiếng chuông báo tin nhắn cuối cùng vang lên. Super League tạm ngưng vì sự cố internet, não tôi tạm ngưng vì thiếu không khí, tim tôi hình như cũng tạm ngưng vì bị thắt chặt. Chỉ có cái dạ dày là đập thay tim.

21h:
- Cơm trong nồi, thức ăn cũng trong nồi đấy!
- Vâng!
Cô đơn thật! Con mèo hoang nhỏ của tôi lúc này sao rồi nhỉ? Hôm qua vừa mưa vừa lạnh, nàng đã vượt qua như thế nào? Hôm nay hẳn cũng lạnh, nhưng nàng sẽ ổn phải không?
23h, nửa tiếng sau tin nhắn chúc ngủ ngon. Stt kết thúc.

Chủ Nhật, 16 tháng 11, 2014

Trả lời ông Hoàng Tuấn Công, hay là về bài viết Trúc Phong "biện hộ" cho PGS.TS Nguyễn Công Lý

Những lời đầu tiên của bài viết này, tôi xin gửi lời cảm ơn đến tất cả những người đã đọc bài viết của tôi! Một vài trong số đó đã trả lời bằng email, hoặc cmt trực tiếp phía dưới bài viết. Xin lỗi mọi người vì đã không viết bài này sớm hơn để trả lời ông Hoàng Tuấn Công, cũng như giải đáp thắc mắc của rất nhiều người quan tâm. Công việc bừa bộn khiến tôi có khá ít thời gian để chăm nom blog. Và vì thế, trả lời sớm thật là điều không dễ dàng.


Tôi vẫn cho rằng blog của mình không có nhiều người đọc, chính vì thế, hết sức xin lỗi những người đọc lần đầu gặp phải những bài viết của tôi! Chúng thường cũng giống như tôi, ít khi nghiêm túc và không xét đoán quá chi li về câu chữ. Đương nhiên, những người u mặc một chút sẽ dễ dàng thông cảm cho điều này. Nhưng không phải ai cũng thế, và thực tế theo kết quả tiếp nhận bài viết trước của tôi là, số người nghiêm túc dường như là đông hơn khá nhiều so với số còn lại.

Chính vì thế, tôi sẽ lý giải cách nghĩ của mình, thông qua đó tranh luận với ông Hoàng Tuấn Công với thái độ tương đối nghiêm túc. Hi vọng có thể khiến cho người đọc không phải cáu bẳn.

Nguyên lai, tôi nhận được thông tin về bài viết Về bài viết Trúc Phong "biện hộ" cho thầy học PGS.TS Nguyễn Công Lý từ một người bạn. Người này gửi link và yêu cầu tôi giải thích cho họ một cách rõ ràng về quan điểm của tôi lẫn của ông Hoàng Tuấn Công (dĩ nhiên là đứng theo cách nhìn của tôi). Tôi đã định khước từ trả lời vì những tranh luận có thể dừng ở đó. Tôi không phải mẫu người thích nói đi nói lại. Nhưng "Tăng Sâm sát nhơn", không trả lời e không phải là điều hay!

Chính vì thế, dưới đây tôi sẽ lần lượt giải thích những hiểu nhầm không đáng có giữa tôi với ông Hoàng Tuấn Công và những người khác, đồng thời và đưa ra quan điểm về bài phê bình cuốn sách của thầy Lý. Hi vọng có thể làm hài lòng những điều mà người đọc cần giải đáp.

Cũng lưu ý ngay là tôi chưa đọc phần 2 của loạt bài này. Với sự tỉ mỉ nhìn thấy từ phần 1, tôi tin rằng phần 2 nhiều khả năng sẽ có giá trị

1. Những chuyện hiểu nhầm:

Nếu đọc bài viết trả lời của ông Hoàng Tuấn Công  thì rõ ràng là có 3 điểm hiểu nhầm giữa ông và tôi:

Thứ nhất, có vẻ như ông xem viết blog là một công việc hết sức nghiêm túc và tẩn mẩn. Nhưng tôi thì ngược lại. Tôi thích nói mào đầu một đằng, viết nội dung một nẻo, đôi khi lời mào đầu chỉ đơn giản là một câu cười đùa vu vơ, hoặc tỏ ra thiếu nghiêm túc các kiểu. Điều này có làm cho người khác khó chịu không? Trong các trường hợp khác, tôi không biết, nhưng trong trường hợp này, điều đó đúng. Và đây là một ví dụ:

Những người đọc kỹ và hiểu rõ hai bài viết sẽ hiểu lầm ông vì tình riêng mà thiên vị thầy học PGS.TS Nguyễn Công Lý, “...ra dáng một người không có chút tinh thần khoa học nào nữa rồi!” (chữ của Trúc Phong). Dù đầu bài viết, ông đã dẫn trước câu nói của Aristotle: "Tôi yêu thầy tôi, nhưng tôi còn yêu chân lý hơn". Phần độc giả, nhiều người sẽ thấy bị “nhiễu” thông tin, không biết ai đúng, ai sai. Cuối cùng, thầy Nguyễn Công Lý nếu biết, dẫu cảm kích về tình thầy trò, chắc cũng không dám nhận lời "biện hộ" của học trò Trúc Phong. 

Tôi tin rằng, những câu đùa cợt của mình không hợp với ông Hoàng Tuấn Công rồi!

Thứ hai, ông cho rằng tôi bảo ông đánh tráo khái niệm, và khẳng định là tôi đã "mất công giảng giải lại" (T.P nhấn mạnh) các khái niệm mà ai cũng biết:

Ý Trúc Phong cho rằng chúng tôi đã “đánh tráo khái niệm”, mà ông lại “là người không thích đánh tráo khái niệm (...) Cãi nhau ầm ĩ khi các khái niệm bị hiểu lộn xộn thì "ông nói gà, bà nói vịt", không hay cho lắm”.Thế nên Trúc Phong đã mất công giảng giải lại cho chúng tôi và bạn đọc biết thế nào là từ, thế nào là tự, thế nào là từ Hán Việt, từ đồng âm khác nghĩa...

Đây cũng là điều khiến cho câu chuyện giữa tôi và ông có "mùi" của một cuộc cãi vã. Tôi không thích cãi vã. Và đó là lý do từ đầu tôi muốn im lặng.

Quan điểm của tôi là, không có bất kỳ cuộc tranh luận nào được phép hiểu lầm khái niệm, nói cách khác là người tranh luận thường xuyên đánh tráo khái niệm của nhau. Không có bất kỳ một nhà khoa học nào tin rằng, đưa ra cách lý giải khái niệm để tránh trường hợp đánh tráo khái niệm lại đồng nghĩa với ngầm khẳng định người đối diện đang đánh tráo cả! Ông Hoàng Tuấn Công đã không đưa ra các khái niệm của mình nên tôi buộc lòng đưa ra khái niệm của tôi. Và cuộc tranh luận phải được tuân thủ theo đúng các quy tắc xoay quanh khái niệm đó. Ở phần tiếp theo, tôi sẽ lý giải về một trong những sai lầm nảy sinh do cách hiểu khác nhau về khái niệm, điều mà tôi đã dày công rào trước đón sau, nhưng ông vẫn nhầm. Lý do là, ông khẳng định rằng ông hiểu rõ về khái niệm và không chịu tập trung vào các khái niệm đó.

Thứ ba, tôi cảm thấy thích thú vì ông Hoàng Tuấn Công đã chỉ ra chính xác sai lầm của tôi: Khang Hi là một quyển tự điển chứ không phải từ điển. Đây chính là điểm tối quan trọng cho toàn bộ cuộc tranh luận: Tự hay là từ? Và lẽ ra, câu cuối cùng của bài viết trước, tôi phải viết là:

Vậy nên, có chăng là nên thêm 1 vài cuốn từ/từ điển khác kiểu như Khang Hi, hay từ điển Hán Việt từ nguyên gì đấy! Nó làm cuốn sách chính xác hơn.

Như tôi đã khẳng định trong bài viết trước: Đó là một điều rất đáng quý trong cách viết của ông Hoàng Tuấn Công.

Nhưng đó lại là một trò đùa.

Bởi vì nội dung của câu kết đó lại hoàn toàn nằm trong đoạn trước:
Hiểu rằng "từ điển" của Đào Duy Anh đã quá cũ, rất nhiều từ mà trong đó không ngờ rằng sẽ được dùng phổ biến trong tiếng Việt, tác giả cuốn sách đã khắc phục bằng cách sử dụng thêm (...) Tuy nhiên, điều này có lẽ vẫn còn chưa đủ để khẳng định nhiều thứ. Ví dụ như trường hợp từ "bạch". Bạn biết đấy! Không biết âm Pinyin thì còn lâu mới biết nó khác nhau (theo quan điểm của thầy Lý), mà không xác định được âm pinyin thì mục từ đó sai lất rồi!
Điều đó có nghĩa là, Khang Hi và Từ điển Hán Việt từ nguyên chỉ là những ví dụ đại diện cho những cuốn sách tốt nên dùng làm tài liệu bổ trợ nhờ những nét đặc biệt của 2 cuốn sách đó mà những cuốn từ điển được chúng ta liệt kê ra không sở hữu: Với Khang Hi, đó là chú âm, với Từ nguyên, đó là cách xác minh sự tồn tại của một yếu tố Hán Việt (chứ không phải yếu tố Hán). Đại để thế.

Và sai sót trong câu kết đó (từ điển Khang Hi) chỉ đơn giản là một cái bẫy đầy trào phúng để người đọc cẩn thận bị rối mà thôi! Tôi rất tiếc và xin lỗi! Tôi là người thích đùa!

2. Những vấn đề chính:

Như đã nói từ đầu, bài viết này được dùng để trả lời lại những phản ứng của ông Hoàng Tuấn Công và lý giải cách nhìn của mình. Nhưng tôi không hay nhắc nhở người khác đọc lại bài viết cũ (chính tôi cũng còn không thích kiểm tra từng chi tiết trong đó nữa cơ mà!), nên trong một số đoạn, tôi sẽ lặp lại ý của bài viết trước để bạn đọc đỡ mất công mở tới mở lui. Tôi vốn không thích chỉ ra cụ thể từng nội dung một, nên chỉ trình bày một cách khái quát những sai lầm (hoặc hiểu lầm) mà ông mắc phải. Nhưng rõ ràng là ông cần ở tôi một phản ứng mang tính khoa học và tỉ mỉ hơn. Và đó mới là lý do tôi cần phải viết lại tất cả những điều này. Dù chỉ trích không phải là điều khiến tôi thoải mái.

Một, ông Hoàng Tuấn Công ghi:

“Người viết dường như đã quên mất rằng, không phải mọi "chữ Hán" đều là "từ Hán Việt"... (HTC gạch chân).
Đúng vậy, “không phải mọi "chữ Hán" đều là "từ Hán Việt", chúng tôi hiểu

Tôi cũng tin điều đó. Mọi người đều hiểu. Nhưng lý do vì sao lại phải trình bày, tôi đã nói ở phần trên.

Và thực tế thì cách ông viết không giống như ông khẳng định:

Tuy nhiên, (...), đối tượng “giải thích” và “mở rộng” của thầy Lý không chỉ là “từ Hán Việt” mà còn có “yếu tố Hán Việt”. (xin xem ảnh “Bảng kê các yếu tố Hán Việt...” trong sách của thầy Lý) Mà “yếu tố Hán Việt” là gì? Nó chính là tự (chữ Hán), bộ phận cấu tạo nên từ Hán Việt đó thôi.

Tôi đã cố gắng giải thích khái niệm như thế này:

(...) Toàn bộ "từ Hán" bị phân thành 3 loại: Từ Hán được dùng phổ biến trong tiếng Việt gọi là từ Hán Việt (...); từ Hán chỉ được dùng hạn hữu trong các thành ngữ (...); và từ Hán không được dùng (...). Đương nhiên, một số người vẫn cho rằng, tất cả mọi "từ Hán" đều phải được xem là "từ Hán Việt". Tuy nhiên, điều này chẳng có chút lý lẽ gì cả! Vì đó chỉ là "âm Hán Việt", chứ người Việt nào dùng nó đâu mà đòi là "từ Hán Việt"! Gọi là "từ Hán" thì được đấy!

Đây là một sai lầm của tôi: Với cách giải thích thiếu tỉ mỉ này, người đọc rõ ràng chỉ có thể hiểu được sự khác nhau về từ Hán và từ Hán Việt mà không thể ngầm hiểu rằng: Không phải mọi "yếu tố Hán" (nghĩa là chữ Hán) đều là "yếu tố Hán Việt"! Điều đó có nghĩa là, tất cả mọi tự đều có thể là yếu tố Hán, nhưng không có nghĩa chúng là yếu tố Hán Việt!

Nghe có vẻ khó hiểu?

Nói một cách đơn giản là, (như phần trích đoạn trong bài của tôi vừa dẫn ở trên), Mọi tự/từ Hán đều có cách đọc Hán Việt, nhưng không phải tự/từ nào cũng là tự/từ Hán Việt! Lý do là nó không được dùng trong tiếng Việt (tức là ngôn ngữ người Việt chứ không phải văn tự Hán trong các văn bản chính thống thời xưa).


Ông Hoàng Tuấn Công đã trích dẫn đoạn viết này của tôi:

Như vậy, những "hạt sạn" trong sách không nhiều như bài viết nêu ra đâu! (...) Hơn 1 nửa trong số đó là sai lầm của bài viết”
Tiếp sau đó, ông nói:
Dĩ nhiên, đó là những nhận định sai của Trúc Phong, vì ngay từ đầu ông đã không hiểu “yếu tố Hán Việt” chính là đơn vị “tự” (chữ).

Và đó là niềm tin của ông. Tôi đã khẳng định ngay từ đầu về các khái niệm để tránh sự sai lầm này, nhưng ông cho rằng mình nắm rõ nó, và đây là kết quả.

Bởi vì ngay từ đầu, tôi đã không khẳng định mình hiểu yếu tố Hán Việt chính là đơn vị tự (chữ)! Bởi vì theo khái niệm phổ biến mà chúng ta đã khẳng định ngay từ đầu, yếu tố Hán Việt đương nhiên không phải là đơn vị tự (Hán), mà là đơn vị tự Hán Việt!

Và đây là các ví dụ chứng tỏ ông Hoàng Tuấn Công đã không hiểu (hoặc gần như vậy):

-“1/BIỆT - Chia xa; Rời xa đối tượng có quan hệ thân thiết; Không để lại dấu vết tăm tích gì; Chia, tách ra; Khác, riêng.
                Từ đồng âm khác nghĩa: không có.”(tr.17)
Thưa thầy Lý, sách của cụ Đào Duy Anh không có, nhưng sách khác có. Theo Thiều Chửu, Trần Văn Chánh và Nguyễn Quốc Hùng (sau đây tôi chỉ trích dẫn để chứng minh mà không nhắc lại ba nguồn tài liệu này) còn có các chữ “biệt” khác như: 1.Biệt 彆 chỗ cong ở hai đầu cây cung; 2.Biệt 蹩 sái, trặc què, khiễng chân.

Với kiến thức hạn hẹp của tôi, tôi không bao giờ biết đến chữ "biệt" có nghĩa là "chỗ cong ở hai đầu cung" hay "sái, trặc què, kiễng chân" cả! Theo Thiều Chửu và Trần Văn Chánh (như ông dẫn), 彆 có thể nằm trong cụm "biệt nữu", còn 蹩 có thể trong "biệt thống liễu cước", đều là những cụm không xuất hiện trong tiếng Việt. Vậy nhất định không phải 2 loại đầu rồi!

-“5/CHIẾN 戰 Đánh nhau.
          Từ đồng âm khác nghĩa: không có.”(tr.22)
Thực tế còn có chữ chiến 顫 nghĩa là: ① Rét run. Nhân rét mà chân tay run lập cập gọi là hàn chiến 寒顫. ② Cái gì nó rung động, đi lại nhanh chóng gọi là chiến động 顫動. ③ Những tiếng sợ hãi, xót xa gọi là chiến thanh 顫聲, v.v...

Ông Hoàng Tuấn Công cũng đã rào trước rằng:

Có bạn đọc sẽ nói rằng, các chữ "chiến" này không thông dụng. Đúng vậy, không thông dụng không có nghĩa là "không có".

Nhưng ông cũng mắc vấn đề tương tự như chữ trên: Không phải chữ này không thông dụng như cách ông nói, mà nó không phải yếu tố Hán Việt! Chỉ là yếu tố Hán mà thôi!

-“19/KHÁNG 抗 Chống cự lại.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có”(tr.44)
Không đúng. Thực tế còn có: 1.Kháng 亢cao: như “Bất kháng, bất ti” -không tự cao, không tự ti; 2.Kháng 炕 hong, khô ráo, nướng sấy, hé ra, mở ra; 3. Kháng 閌 cao lớn, đồ sộ,v.v...

Tôi thề rằng, người đọc bài viết này chưa bao giờ nghĩ rằng mình sẽ nói "bất kháng bất ti" hay 2 chữ "kháng" sau trong một diễn ngôn bất kỳ nào đó.

-“25/MÃNH 猛 Mạnh mẽ, dữ tợn.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có”(tr.50)
Sai. “Mãnh” còn có các từ đồng âm, khác nghĩa:
1.Mãnh 皿 đồ đựng, đồ bát đĩa. (...)
 2.Mãnh黽 con chẫu, con ếch.

Trong tiếng Việt, chúng ta có từ "mảnh" là có liên quan đến đồ đựng, bát đĩa (vốn là từ xuất hiện cùng với sự hình thành của đồ gốm), nhưng nó chẳng can gì đến 皿 cả! Tôi tin là như vậy! Nhưng nếu niềm tin của tôi sai lầm, thì rõ ràng là ông Hoàng Tuấn Công đã đúng ở đây. Tuy nhiên, với từ 黽 thì khác! Dân gian có từ "ông mãnh" (những người chết yểu, không thành người lớn nên tính nết linh hồn dễ hờn dỗi). Tôi hiện chưa hiểu rõ lắm về xuất xứ của từ này, nhưng chắc nó không có can hệ gì với 黽 (con ếch) 皿 (vật đựng) 錳 (Mangan) 艋 (thuyền nhẹ)...

Đến đây thì tôi hơi mỏi tay rồi, nên sẽ điểm qua một loạt luôn cho tiện:

-“55/ 居 Chỗ ở.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có” (tr.84)
Thực tế còn có: 1.Cư 据 Bệnh tay, kiết cư 拮据 bệnh tay. Cảnh huống quẫn bách cũng gọi là kiết cư; 2.Cư 椐 Cây cư, cây linh thọ 靈壽 gỗ dùng làm gậy chống, gọi là linh thọ trượng 靈壽丈; 3.Cư 裾 Vạt áo, tà áo; Cái áo dài Trung Hoa.

-“77/NHẬT 日 Mặt trời, ngày, ban ngày.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có” (tr.108)
Không đúng. Còn có: Nhật 馹 chạy ngựa trạm để truyền tin tức ngày xưa (chữ “nhật” này gồm bộ mã 馬 ghi nghĩa và bộ nhật 日 ghi âm). Thiều Chửu chú rõ: “Dùng ngựa để truyền tin tức gọi là nhật 馹, dùng xe gọi là truyến 傳” (còn đọc là truyền-HTC chú)

-“11/DIỆP 葉 Lá, lá cây.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có” (tr.23)
Không đúng. Ngoài "Diệp" nghĩa là lá, lá cây, còn ít nhất 3 chữ "Diệp" đồng âm, khác nghĩa nữa, như: 1.Diệp 爗 : sáng, sáng chói (Diệp diệp 爗爗 = chói lói); 2.Diệp 鍱 : Đồng sắt dàn mỏng ra từng phiến gọi là diệp. (Ví dụ: 金鍱子 kim diệp tử = Lá vàng); 3. Diệp 曄: phát đạt, thịnh vượng.

-“22/KHẨU 口 Miệng. Nhân khẩu (nói tắt). Từng đơn vị súng pháo. Cửa khẩu (nói tắt).
Từ đồng âm khác nghĩa: không có”(tr.38)
Không đúng. Còn có chữ khẩu 釦 nghĩa là: bịt vàng, lấy vàng nạm miệng đồ; cái khuy áo. (chữ khẩu 釦 này dùng bộ khẩu 口 ghi âm và bộ kim 金 ghi nghĩa)

-“36/THẠCH 石 đá.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có”(tr.59)
Sai. Còn có chữ: Thạch 祏 Hộp đá chứa bài vị tổ tông trong tông miếu.

-“47/VỆ 衞 giữ gìn, che chở. Chỗ trú binh ở miền biên giới. Tên một nước chư hầu ở đời nhà Chu của Trung Quốc cổ đại.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có” (tr.81)
Không đúng ! Còn có chữ vệ 躗 nghĩa là quá đáng. Như vệ ngôn躗言 lời nói quá đáng, nói khoác.

-“106/TÍN信 Tin, tin tức.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có” (tr.152)
Sai ! Còn có chữ tín 顖 (còn viết 囟) là cái thóp máy động chỗ đỉnh đầu trẻ con.v.v...
Như các từ trên thôi nên cảm phiền bạn đọc tự giải thích hộ tôi.

Cũng trong phần này, tôi cũng thử đưa ra cách lý giải, vì sao thầy Nguyễn Công Lý lại có cách giải thích nhập nhằng (và ông Hoàng Tuấn Công gọi là "lỗi", tôi không phản đối. Đó là cách dùng của từng người) về cái gọi là "đồng âm khác nghĩa" như vậy.

Ở đây xin tóm gọn lại:
- Đồng âm khác nghĩa là 2 chữ có cùng cách đọc (cả pinyin lẫn Hán Việt), không cần biết hình thái.
- Đồng âm khác nghĩa là 2 chữ có cùng cách đọc Hán Việt và không cần biết hình thái.
- Đồng âm khác nghĩa là 2 chữ có cùng cách đọc Hán Việt, cùng hình thái nhưng mang nghĩa khác nhau.

Tôi cũng nói rõ luôn là, tôi không phải thầy Lý, và điều đó có nghĩa là, còn lâu tôi mới biết thầy tôi nghĩ gì khi viết sách. Tôi chỉ có thể đưa ra 3 cách hiểu về từ đồng âm khác nghĩa mà người ta thường hiểu mà thôi!

Nhưng ngay cả như thế, tôi cũng không thể hiểu nổi thầy Lý đã sử dụng cách nào. khi một mặt chấp nhận hai chữ "đường là 鏜 - Tiếng trống và 塘 - bờ đê, mặt khác lại không nhắc đến chữ 賦 - cấp cho. Nên nhớ, cả "鏜 - Tiếng trống, 塘 - bờ đê và 賦 - cấp cho, đều có mặt trong tiếng Việt.

(Mặc dù tôi không hiểu tại sao lại đọc chữ 鏜 là "đường" trong khi nó phải đọc là "thang" - tính từ chỉ âm thanh. Trong pinyin, nó là tāng chứ không phải táng như 2 chữ còn lại)

Ngoài ra, tôi cũng ghi chú luôn những phần mà ông Hoàng Tuấn Công đã nói đúng:

-38/THIỂU 少 ít (khác ĐA 多 nhiều)
Từ đồng âm khác nghĩa: không có”
Không đúng. Còn có: 1.Thiểu 悄 lo lắng, buồn rầu, lặng im (Truyện Kiều có câu: “Kể đà thiểu não lòng người bấy nay” chính là chữ “thiểu” này đó, thưa Thầy); 2.Thiểu 愀 Xịu mặt, tiu nghỉu: thiểu nhiên bất lạc 愀然不樂 (Vẻ mặt) tiu nghỉu không vui.

-31/PHÚ 富 Giàu có.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có.(tr.57, tập I)
2. “Phú 賦-Tiền thuế-Cấp cho-Phô bày ra-Một lối văn của Tàu và Ta”. (thế nên ta hay nói “thơ với chả phú” là vậy) Đào Duy Anh trích dẫn: “Phú dịch 賦 役 - thuế má và lao dịch;  Phú bẩm 賦稟-Cái tư năng sinh ra đã có”.
(...)

- 94/TIỀN 前 Trước, trước mặt, phía trước.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có” (tr.131, tập I)
(...) Theo chính Đào Duy Anh, ngoài chữ tiền 前 nghĩa là “Trước-Mặt trước-Tiến lên”, còn có “Tiền 錢-Đồng tiền-Tiền tệ-Một phần mười của lượng”.



-112/TRỢ助 Giúp đỡ
Từ đồng âm khác nghĩa: không có (tr.157, tập II)
Sai ! Thực tế còn có một chữ trợ rất thông dụng nữa, đó là: trợ 箸 nghĩa là đũa (ăn cơm). Ở Thanh Hóa, ngoài cửa biển Thần Phù (địa phận huyện Nga Sơn) có Chích Trợ sơn (núi Chiếc Đũa) rất nổi tiếng. 
Lý do tôi chỉ trích dẫn 1 trong số nhiều nghĩa được dẫn ra trong bài viết của ông Hoàng Tuấn Công là, chỉ có những nghĩa này là ông Hoàng Tuấn Công nói đúng, nghĩa còn lại thì không, nhưng bỏ mục này vào phần "sai lầm" của ông Hoàng Tuấn Công thì quả là hơi tỉ mỉ, khắt khe quá. Đó không phải thói quen của tôi!

Còn lại là 2 mục từ tôi còn khá nhiều khúc mắc, không rõ là đúng hay là sai:

84/TÂM 心 Lòng, tấm lòng; Trái tim.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có.(tr.118, tập I)
Không đúng. Còn có chữ tâm 芯 nghĩa là ngòi, ruột, lõi. (chữ tâm này gồm bộ “thảo”  ghi nghĩa và bộ “tâm” ghi âm). Đào Duy Anh: “Tâm 芯Một thứ cỏ, cũng gọi là đăng tâm thảo, ta gọi là cây bấc.” Trần Văn Chánh: “Tâm 芯 Bấc (đèn), ngòi, ruột, lõi: đăng tâm 燈芯 Bấc (đèn dầu)". Thiều Chửu chú rõ: “Tâm 芯 Bấc đèn. Ruột một thứ cỏ dùng để thắp đèn gọi là đăng tâm 燈芯”; Nguyễn Quốc Hùng: “Tâm 芯: Tên một thứ cỏ, xưa dùng làm bấc ( tim ) đèn — Cũng chỉ cái bấc đèn”, v.v...

Thực ra chữ "tim" vốn nó là chữ tâm rồi! Cho nên chữ Hán viết kiểu gì thì chữ Việt cũng cứ dùng một chữ tâm/tim thôi! Cho nên nói "tâm" (một bộ phận trong cơ thể người) đồng âm khác nghĩa với "tim đèn" thì cũng đúng, mà bảo nó là 1 từ thì cũng đúng luôn! Phiền thế đấy!

Nhưng mà, từ này lẽ ra thầy Lý nên chú là:

84/TÂM 心 Lòng, tấm lòng; Trái tim.

Thế thì đố ai mà dị nghị được! Tiếc là thầy đã không làm thế. Giờ thì đúng sai do người đọc tự quyết định.

51/BẠCH Trắng, rõ ràng, bày tỏ ra, sạch sẽ.
Từ đồng âm khác nghĩa: không có (tr.79)
Thầy Lý vẫn tiếp tục bỏ sót. Đào Duy Anh có ghi nhận một chữ "bạch" 鉑 nữa với nghĩa là bạch kim. Ngoài còn có một chữ "bạch" rất thông dụng mà “Hán Việt từ điển” của cụ Đào thiếu, đó là: Bạch 帛 Lụa, thứ dệt bằng tơ trần gọi là bạch. Như bạch họa帛畫 Tranh lụa (Trần Văn Chánh); Bạch帛 Lụa trắng; Tên họ người (Nguyễn Quốc Hùng).

Tôi đã giải thích thế này trong bài viết trước:

(...) Về âm đọc, một là "bái", một là "bó" (pinyin). Tức là, 2 từ này vốn không có can hệ gì với nhau cả! Việc xem nó như "đồng âm khác nghĩa" (...) là điều khó có thể chấp nhận! Thậm chí, nó có thể dẫn đến hiểu biết hoàn toàn sai lầm về Hán Việt: Rằng tất cả những từ đọc âm Hán Việt giống nhau đều là một từ. Nếu cả 2 từ đều có cùng âm đọc trong cả Hán Việt lẫn Pinyin thì còn có thể chấp nhận được.

Tức là, nếu thầy Lý đúng, thì ông buộc phải thừa nhận là, "đồng âm khác nghĩa" chỉ có thể giải thích theo cách thứ nhất thay vì cách thứ 2 hoặc 3! Vì ông đã nhét 2 chữ đường ( 鏜 và 塘) vào thành đồng âm khác nghĩa với 堂 rồi cơ mà!

Thế nhưng, cứ bắt buộc các từ từ thuộc tiếng Việt phải có âm đọc chuẩn tương ứng giống nhau trong pinyin thì liệu có nên không? Tôi không cho là như vậy! Và nếu bạn đọc giống như tôi, thì điều đó nghĩa là ông Hoàng Tuấn Công đã đúng trong trường hợp này.

Nói tóm lại, trong số 17 trích dẫn mà ông Hoàng Tuấn Công đưa ra, ông đã sai ở 11 trích dẫn, còn lại 4 trích dẫn đúng và 2 trích dẫn... nhập nhằng đúng sai. Rõ ràng tôi đã có tư cách để nói:

Như vậy, những "hạt sạn" trong sách không nhiều như bài viết nêu ra đâu! (...) Hơn 1 nửa trong số đó là sai lầm của bài viết”
Và không cần phải bắt bẻ vì sự thiếu khoa học của nó nữa!

Hai là, về tài liệu tham khảo, tôi cũng nói rõ luôn là trong số những cuốn sách mà ông Hoàng Tuấn Công đưa ra, không có cuốn nào xứng đáng được dùng chính hơn cuốn của Đào Duy Anh. Tôi khẳng định rằng thầy Lý đã không sai khi ông chủ yếu dựa vào cuốn sách này thay vì một cuốn từ điển Hán Việt (chứ không phải từ điển Hán - Việt, lưu ý ở tính chất 2 cuốn từ điển này, một bên là giải nghĩa từ Hán Việt, một bên là giải nghĩa từ Hán sang tiếng Việt), hoặc tự điển Hán Việt (hoặc Hán - Việt, cái này không có ý nghĩa lắm). Nhưng tôi không thừa nhận rằng ông đã hoàn toàn đúng. Phải! Ông đã không đúng khi sử dụng cuốn của Đào Duy Anh thay vì một cuốn sách mới hơn, và thêm nữa, bổ trợ thêm bằng nhiều cuốn sách tham khảo thứ cấp khác. Nhưng tôi không biết đến một cuốn từ điển như vậy. có lẽ là cuốn của Nguyễn Quốc Hùng như lời ông Hoàng Tuấn Công chăng? Tôi chưa đọc cuốn đó nên xin không bàn luận!

Vậy vấn đề là tại sao lại "quan niệm quá máy móc về cách dùng “từ điển” và “tự điển”" như vậy? Ông Hoàng Tuấn Công viết:

Bởi trong “từ điển” không chỉ có “từ” mà (dĩ nhiên) còn có “tự” (vì tự là yếu tố Hán Việt cấu tạo nên từ- thường được nhà biên soạn nêu ra và giải nghĩa chung ở đầu mỗi mục từ). Trong “tự điển” cũng không chỉ có “tự” mà còn có cả “từ” (các ví dụ, trích dẫn về từ, ngữ của nhà biên soạn.

Không sai! Nhưng điều này chẳng có ý nghĩa gì cả! 

- Thứ nhất, các cuốn từ điển có giải nghĩa tự thì cũng chỉ nhằm làm rõ cho từ, còn tự điển thì đưa ra các từ để giảng nghĩa về tự. Nghĩa là thứ tự ưu tiên trong đó đã rất rõ ràng rồi! Vậy ta có nên mang một cuốn tự điển ra để làm tài liệu tham khảo chính?

- Thứ hai, vì bản chất của từ điển là giải nghĩa cho từ, nên nó sẽ đưa các từ vào trong cụm từ để chú thích. Trường hợp tự điển đưa tự vào trong cụm từ, thì chẳng qua là tự đó trùng với từ mà thôi! Vậy ta nên vì những trường hợp hi hữu này mà bỏ qua sự khác biệt giữa tự điển và từ điển?

- Và thứ ba, tôi không thích soi mói, nhưng lần này buộc lòng phải soi mói vì ông Hoàng Tuấn Công đã phớt lờ điều này: Cuốn sách của Đào Duy Anh chỉ được xem là tài liệu chủ yếu chứ không phải duy nhất! Tôi trích dẫn theo ông Hoàng Tuấn Công:

“Khi giải nghĩa từ, chủ yếu chúng tôi dựa vào Hán Việt từ điển của học giả Đào Duy Anh, Từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học do GS. Hoàng Phê chủ biên và Đại từ điển tiếng Việt của Trung tâm ngôn ngữ và Văn hoá Việt Nam-Bộ Giáo dục và Đạo tạo do GS. Nguyễn Như Ý chủ biên”.

Và khi đã soi mói, tôi chẳng thấy thích thú gì đối với việc tranh luận về tài liệu tham khảo này nữa cả! Xin bạn đọc thứ lỗi! Điều đó không làm cho tôi thấy thoải mái! 

Ở phần 2 này, tôi đã khẳng định, thầy Nguyễn Công Lý đã không đúng (dù cũng không sai). Nhưng sau đó, tôi cũng giải thích cho những người tin ông Hoàng Tuấn Công đã đúng khi phê phán cách làm của thầy Nguyễn Công Lý, rằng, cả người phê phán là ông Hoàng Tuấn Công cũng sai nốt.

Thật chẳng ra làm sao cả!

Sài Gòn ngày 15/11/2014
Trúc Phong

P.s: Tôi có 2 điều cực kỳ ghét: Một là nhắc đi nhắc lại những điều cơ bản, hai là tẩn mẩn dò tìm từng chút một. Bài viết này đã phạm cả 2 điều trên. Chính vì thế, hết sức xin lỗi bạn đọc về sự gay gắt nếu có trong bài viết này!

Thứ Bảy, 1 tháng 11, 2014

[Trò chuyện cuối tuần] Thơ và những câu chuyện khác


Nàng hỏi về câu nói cửa miệng của tôi khi tôi làm thơ: "Tôi thích làm thơ, học làm thơ đơn giản bởi vì đối với tôi, viết thơ dễ hơn khoảng một triệu lần so với nhạc. Và về âm nhạc, thú thực là tôi mù nhạc lý."

Tôi cười. Một số người vẫn không biết cách phân biệt một câu nói hài hước với những lời nghiêm túc, cũng giống như họ không phân biệt được các câu chuyện và sự thật vậy!

Thực ra, theo quan điểm của tôi, văn chương là một nghệ thuật, và không có nghệ thuật nào là nô bộc cho một nghệ thuật khác cả! Mặc dù nhiều nhà văn thích viết tiểu thuyết/truyện ngắn thật nhiều màu sắc điện ảnh để "hi vọng" rằng tác phẩm của mình sẽ ĐƯỢC dựng thành phim, nhiều nhà thơ thích viết thơ giàu nhạc tính để dễ phổ nhạc... đại loại thế, nhưng đó là sở thích của mỗi người, không phải là bản chất, hay là mục đích của văn chương. Ngày nay, công chúng đam mê các đối tượng nghe - nhìn, và văn chương, như một đối tượng cần đọc - ngẫm, dường như không "thời thượng" lắm. Nhưng đó lại là một câu chuyện khác mất rồi!

Thơ, ngẫm đi ngẫm lại thì cái số của nó cũng hẩm hiu lắm! Trong buổi bình minh của nhân loại, khi người ta bắt đầu học cách sử dụng ngôn ngữ một cách tinh tế, thơ xuất hiện. Như một tồn tại tiên phong và duy nhất: Nó đồng nghĩa với văn chương. Thế rồi, người ta, bằng sở thích thời thượng của nhân loại, chợt nhân ra rằng, sử dụng ngôn ngữ một cách "màu mè" như thế khiến cho nội dung của nó nhạt toẹt. Những thay đổi khủng khiếp của xã hội loài người, và cái mà người ta gọi là "văn chương như một phương tiện", đã tạo ra văn xuôi tự sự - cái mà người xưa không bao giờ công nhận là văn chương đích thực vì cách dùng từ dễ dãi của người viết. Kể từ giờ phút đó trở đi, thơ trở thành MỘT THỂ LOẠI, thậm chí là một thể loại THỨ YẾU của văn chương. Chà! Đừng liên tưởng bậy bạ! Tôi chỉ đang cố nói tới văn chương mà thôi!

Thế rồi nàng cãi lại. Văn chương luôn phải bắt nguồn từ văn xuôi mới đúng! Như một điều hiển nhiên, người ta không thể nói ra một câu thơ đầy trau chuốt trước khi họ nghĩ một cách giản dị kiểu văn xuôi được! Tôi gật đầu. Nhưng đó có phải là nghệ thuật chưa?
Nàng khăng khăng cho rằng tôi cần phải đặt lại khái niệm về cái gọi là nghệ thuật, rồi bô lô ba la về các khái niệm hậu hiện đại nào đấy tôi không rõ. Tôi cười. Thật khó khăn khi tranh luận với một người ưa thích nhầm lẫn về khái niệm. Nghệ thuật trước tiên chính là một kỹ thuật, và chỉ khi nó được công nhận là một kỹ thuật, nó mới có thể tiếp tục được tranh luận tiếp về các tiêu chí hầm hố mà người đời sau gia công thêm thắt vào. Nàng lại hỏi về kỹ thuật. Tôi đáp, không xuất hiện như nó vốn có. Nàng lại biện hộ rằng tất cả mọi lời nói đều không xuất hiện như nó vốn có. Tôi cho nàng biết, nàng đang nhầm lẫn các khái niệm. Vì dùng cái chủ quan để  mô phỏng thế giới (phản ứng, tiếp thu, mô tả) chỉ là bản chất của mọi mô phỏng, chứ chưa phải kỹ thuật! Kỹ thuật chính là tái hiện sự mô phỏng đó không theo cách mô phỏng thông thường, nghĩa là giả tạo lần thứ 2 chứ không phải giả tạo lần thứ nhất (nên hiểu Giả tạo theo cách của Aristotle). Và đó là điều khác cơ bản, tôi đã không có ý định giải thích tiếp.

Quay trở lại với câu chuyện về thơ. Sau khi trở thành một thể loại thứ cấp, thơ lại bị người ta xem như một SẢN PHẨM LAI TẠP giữa âm nhạc và văn chương chứ không phải văn chương thuần túy. Lý do là, văn chương (lúc này được hình dung là tiểu thuyết - truyện ngắn các kiểu, nói tóm lại là cái thứ dùng để đọc hiểu) chủ quản ngôn từ, nhưng không chủ quản nhạc tính của thơ. Thường thơ là phải đọc thành tiếng, đọc lên không có NHẠC thì không phải thơ. Cái điều bình thường đó (vốn là do kỹ thuật trau chuốt câu từ ngày trước sinh ra) bỗng chốc biến thơ thành một đứa con lai trong chính đất nước mà mình dựng nên. Thơ, dưới sức mạnh của âm nhạc, trở thành một kẻ nô bộc, hoặc một thứ gì đó đại loại thế, phục vụ cho âm nhạc. Trong quá khứ, hiếm người biết soạn nhạc nên điều này còn chưa đáng sợ. Nhưng trong khoảng vài trăm năm gần đây, chỉ cần có nền giai điệu là bất kỳ bài thơ nào cũng có thể mang ra làm bài hát. Kể từ lúc đó, một nửa các bài thơ được mang ra thẩm định giá trị bằng "khả năng phổ nhạc", một nửa khác điên cuồng đạp phá ranh giới thể loại, phá hủy nhạc tính để gào lên như một thằng trẻ trâu rằng: "Tôi không phải là đàn em của âm nhạc! Mấy người nhìn đi! Không có nhạc tính thì tôi vẫn cứ là tôi đấy thôi!". Thế nhưng thơ mà không có nhạc tính thì cũng hỏng! Thành ra chả được cái tích sự gì cả!

Có người lại nói với tôi rằng, giá trị thực sự của văn chương nói riêng, và nghệ thuật nói chung chính là, chỉ cần được chiêm ngưỡng nó theo cách của nó (nghĩa là đọc tiểu thuyết, ngâm thơ, nghe nhạc, ngắm tranh...), mỗi con người với những cá tính khác nhau, thuộc những thời đại khác nhau sẽ có những cảm ngộ hoàn toàn khác nhau. Chính vì văn xuôi thường tác động được đến nhiều người thuộc nhiều thời đại khác nhau hơn, thêm nữa lại có thể làm thay đổi cảm xúc người đọc, trong khi thơ thì hạn hẹp, lúc vui thường khó đọc nổi thơ buồn, lúc buồn thì nuốt không nổi thơ vui, nghĩa là nó nương theo người ta, chưa chả ai nương theo nó cả, lại còn cái chứng ƯA PHÁT TRIỂN của ngôn ngữ nữa, làm cái thứ vần điệu ngọt ngào du dương của thời này dễ trở thành chối tai, khiên cưỡng của thời khác. Đấy! Thế nên thôi văn chương cứ trả về cho văn xuôi là hơn cả! Giống như nhạc vậy, dù lời hát nó giống thơ thật, nhưng lời thì chỉ là thứ yếu, còn âm mới là quan trọng, thành ra vẫn có tác động liên thời đại được.

Cái đó thì e là không cãi được! Tôi nói, nó cũng giống như tình yêu và cảm giác an toàn vậy. Cả hai thứ đó đều khiến bạn dễ chịu. Nhưng an toàn thì vững chãi, còn tình yêu thì bấp bênh. An toàn thì vĩnh viễn, còn tình yêu thì sớm nở tối tàn. Đại loại thế! Người thông minh nên chọn những điều an toàn. Còn tình yêu chỉ dành cho kẻ ngốc. Nó chẳng có ý nghĩa gì cả!

Ầy! Thế rồi nàng lại nổi cáu. Tôi bảo tôi chỉ thích so sánh cho vui, không có ý gì cả! Nhưng nàng không tin. Già rồi nên tôi cũng nhác thanh minh. Kệ!

----------------------

Tôi suýt kể cho nàng nghe về điều khiến tôi phiền lòng. Nhưng nàng không nên là người lắng nghe tôi, cũng không thể là người lắng nghe tôi! Tôi chưa bao giờ tìm thấy một người như vậy trong suốt hai mươi lăm năm cuộc đời. Tôi bảo: "Tôi là một kẻ thích im lặng bằng cách huyên thuyên không ngớt". Nhưng rồi những lời huyên thuyên ấy lại khiến câu nói đó nhanh chóng tan cùng với mấy viên nước đá trong ly cà phê cách điệu. Nàng không nghe thấy. Hoặc giả nàng nghe thấy nhưng vờ như không nghe. Khi tôi muốn che giấu điều gì đó, những người như nàng có thừa tinh tế để không mang nó ra ánh sáng.


LÚC ĐỔI MÙA
Ngày cuối tuần
sự ồn ào phá tan không gian tĩnh mịch
Biết đi đâu trống trải lòng buồn
Hai người bên nhau
Mà hôm nay vắng một
Gió sớm mai thổi qua
Trời bừng sáng
Dẫu có xa cách nhau
Nhưng tình yêu vẫn nối những tâm hồn

Hết nưa,trời nắng lại về trên đất mẹ
Những ngày bên nhau kỉ niệm không mờ

Muốn khóc to lên
Khóc cho hả
Dù mưa to gió lớn
Dù nắng hạ chói chang
Dù mùa đông tuyết ngập tràn
Niềm tin vẫn dâng tràn
Hết mưa trời lại nắng vàng

Đất mẹ ta.

Thứ Hai, 20 tháng 10, 2014

Mẹ tôi làm giáo viên cấp 1

Không nhiều giáo viên giỏi biết cách dạy con của chính mình, nhưng mẹ tôi thì không nằm trong số đó.

Khi tôi còn chưa biết đi, bà bồng tôi đứng lớp giảng bài. Đến năm 3 tuổi, vì tôi kiên quyết không chịu học mẫu giáo, bà buộc lòng phải tiếp tục mang tôi đến lớp, ban đầu là ngồi trên ghế giáo viên, sau đấy ngồi kế chị Uyển. 


Chà! Cái chuyện về "mối tình đầu" đó của tôi hình như đã được kể ở đâu đó rồi nên ở đây không tiện nhắc. Đại để là hồi ấy khoái chị Uyển vì chỉ học giỏi, nhỏ nhỏ xinh xinh, với lại hay cho kẹo ăn. Ngồi kế bên khoái lắm! :))

Nghe giảng ké được đâu vài năm, đến hồi 4-5 tuổi thì tôi đã không chịu đánh vần, thậm chí cũng không thèm đọc thành tiếng, cứ đọc thầm lèo lèo, lâu lâu nhắc bài kheo khéo cho các anh chị chơi cho vui. Hồi ấy trong nhà không có bàn học, thường nằm dài ra đất mà tô tô viết viết. 

Mẹ tôi dạy rằng, cứ đọc lên rồi viết, viết xong đọc lại, hễ đọc lại thấy đúng thì mới được qua chữ khác. Vì cách dạy này mà bà dạy ngữ âm cực kỳ kỹ lưỡng cho mọi đứa học trò. Tôi thề rằng trong 17 năm đi học, tôi chưa từng thấy bất kỳ một giáo viên nào dạy ngữ âm tốt hơn mẹ tôi. Kể các các chuyên gia ngôn ngữ học.

Từ cách dạy đầy ám ảnh đó, một hình ảnh còn ám ảnh tôi hoài chính là: Có lần ngồi hì hụi nghĩ nghĩ viết viết (vâng! nếu bạn học đọc viết đến n năm, bạn sẽ hiểu nó chẳng hề cao siêu mẹ gì), tôi phát cáu lên được khi cái chữ "toán" mình viết mãi không được! Chả hiểu thế quái nào mà biết nó là chữ "toán", mà viết ra "tón", đọc lại thấy chả giống tẹo nào :))

Kinh nghiệm bắt thằng con mình đọc sách của mẹ tôi là: Bắt nó đọc đi đọc lại những thứ nhàm chán. Đến khi tôi gần như phát điên vì cuốn sách giáo khoa viết nét to ụ và lắt nhắt vài chữ, những cuốn sách chữ nhỏ hơn bắt đầu vô tình xuất hiện. Bà không bao giờ đặt một cuốn sách nào đó đến trước mặt tôi và bảo: Đọc đi Khang! Con phải đọc sách! Bla bla. Bà cũng không có thời gian để tự mình làm gương đọc sách cho con. Giáo viên lương ba cọc ba đồng mà! Nhưng thằng con thì lại bị bà làm cho háo sách đến phát điên: Nó đọc gần như mọi thứ có chữ xuất hiện trước mặt, từ sách giáo khoa, mấy mảnh báo cũ gói bánh mì, cho đến cuốn sổ ghi nước, giấy ghi điện... Sau này thầy Giang bảo tôi: Mới cấp 3 mà em đã đọc giáo trình lý luận của tôi thì cũng dữ dằn đấy! Tôi nghĩ thầm: Nếu thầy biết em còn đọc cả "Món ăn bài thuốc", "Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ", "nguồn gốc các loài" và "Phương pháp phá đã bằng thuốc nổ" thì sao nhỉ? :))

Bà dạy cho tôi cách nắm lấy căn bản của mọi môn học, hoặc mọi vấn đề của cuộc sống, thay vì thực hiện nó hoàn hảo đúng y như người ta/giáo viên cần. Tôi gần như chưa bao giờ được điểm 10 trong tất cả các trường hợp học thuộc bài. Đến năm 12, khi đang học luyện thi, cô Hoan gọi lên trả bài, bắt đọc thuộc lòng đoạn phân tích mà cô bắt chép vào hôm trước. Tôi cười cười, rồi nói: "Tóm lại thì bài phân tích dài ngoằng của cô có 2 ý: *bla bla 1 câu 10 chữ*". Cô nổi cáu, phán rằng thằng này không học bài, bắt ra ngoài học thuộc lòng rồi mới được vào. Năm phút sau tôi vào đọc. Thú thực là cung đếch giống nguyên bản (tôi là trùm sửa chữ :)) ), cơ mà cũng thuộc loại được cô thương nên vẫn được vào ngồi.

Tôi hình thành thói quen đọc rất kỹ một vấn đề để nắm cái cốt, sau đó bỏ lơ toàn bộ lối diễn giải của người khác từ đó. Nhiều người thắc mắc rằng vì sao tôi lại thích diễn đạt rất khác cách của người ta vẫn làm, hoặc giả nói những điều... bâng quơ cho 1 vấn đề mà ai cũng biết rõ là không phải thế, hoặc giả dễ dàng tiếp thu những đoạn viết rối rắm của người khác đến vậy. Thì đấy là lý do. Quả thực, nếu thi thố thì như thế là hỏng rồi!

Cho nên mãi đến năm lớp 11, đó là khi thầy Chung lần đầu tiên và duy nhất chấm điểm 10 vào bài kiểm tra 2 tiết của tôi. Tôi đã gần như phát điên sau vẻ ngoài bình thản. À! Thực ra lúc đó cũng còn do T nhìn tôi cười rất tươi nữa! Hình như đấy cũng là lần duy nhất nàng nhìn tôi cười và khen tôi ngay trước mặt tôi. Nàng trông thế mà khó tính dữ

Bà không bao giờ dạy tôi về sức mạnh của đồng tiền. Cảm giác thiếu thốn và ghen tị với những đứa bạn con nhà giàu chưa bao giờ rời xa tôi, nhưng tôi đã không bao giờ biết cách tự ti trước chúng: Bà không bao giờ nhắc đến tiền trước mặt tôi, cũng không vui khi tôi nhắc đến tiền trước mặt bà. Tôi không được phép xin tiền ăn vặt mỗi ngày mặc dù bà ít khi quên cho. Tôi có cái ống heo của mình, nhưng số tiền tiết kiệm hằng năm chưa bao giờ dùng để tiêu pha vào những thứ mình thích đại loại như sạp truyện tranh ở trước cổng trường cấp 2 mỗi năm bày bán vài ngày, hay trái banh da để cả bọn chơi đá bóng (hồi đó truyện tranh giá chừng 1k/cuốn, còn banh da thì siêu đắt: 17k/trái). Đôi khi tôi cũng than vãn với bà rằng mình muốn cái nọ cái kia. Nhưng thường thì tôi sẽ im ngay trước ánh mắt của bà. Tôi chỉ được phép xin khi được hỏi. Không có trường hợp ngoại lệ nào hết!

Nhà nghèo. Đôi khi cả năm mới có một bữa thịt gà. Nhưng bà sẵn sàng lẳng cái đùi gà to tướng ra sân cho con CHÓ MẸ (tên của nó ợ :shame: ) ngoạm chỉ vì thấy 2 anh em dám tranh nhau ăn. À không! Hồi đó thực ra thằng Phúc nó chỉ ý kiến là sao tôi ngoạm to hơn nó thôi! Chớ đã kịp cãi đâu! Ức!

Đến bây giờ, khi mỗi tháng kiếm đâu non chục triệu, bà vẫn một mực bảo rằng tôi không được lén lo cho thằng Phúc. Bà không muốn tôi phải làm cả tá việc như hiện tại! Bà luôn chỉ sang chỗ DH mà bảo: "Giỏi như nó mà chỉ có học thôi còn không xong! Mày cứ vừa học vừa làm đủ thứ thế làm sao chịu nổi hở con?". Rồi "chưa đến lúc lo cho em đâu con! Cứ học đi đã!", hoặc "tính san sẻ trách nhiệm cho má hở? Còn sớm lắm nhóc ạ!"... Đại để thế! Thanh niên 25 tuổi, cử nhân tài năng, học viên cao học, 3 năm kinh nghiệm làm việc, chuẩn bị mở công ty riêng, và vẫn bị mẹ coi thường. Có ai không tức không? Đã thế con không cho thằng P có cơ hội về xin tiền luôn!

Bà cũng dạy tôi về thói quen "thích kỷ tự an". Tuổi thơ tôi không có một thằng "con người ta" nào từng tồn tại. Hồi cấp 1, kể ra thì tôi cũng khá lanh lợi, nên học hành cũng chóng. Mà học xong thì toàn ngồi đọc sách, chả chơi bời hay làm việc nhà mấy. Mẹ bảo gì thì làm đó thôi! Kiên quyết không làm hơn! :rofl: Thế mà bà cũng chả chê trách gì mấy, chả mang "con người ta" nào ra so sánh. Bà ghét so sánh. T cũng ghét so sánh. Sau lên đại học mới phát hiện, con gái và phụ nữ chỉ thích so sánh người khác, không thích bị so sánh. Chỉ có 2 người phụ nữ đặc biệt là mẹ tôi và T là không thích cả 2 loại so sánh. Những người con gái sau này thì chả can lắm tới câu chuyện này nên không liệt kê.

Bà cũng không rỗi hơi đi rao giảng đạo đức này nọ. Rằng con phải thế này phải thế khác. Bà ép con mình phải thông minh bất chấp nó là 1 thằng ít khi chịu để ý. Ra ngõ gặp người lớn không chào, chẳng nói chẳng rằng cho đến tối, xách roi ra hỏi tội gì, trả lời được thì 5 roi, không trả lời được thì đánh trước 10 roi rồi kể tội. Nói tóm lại: Không cần nhắc nhở. :rofl:

Nói về tình anh em: Bà không mất công ngồi rao giảng nào là ngày xưa anh chị em tao thế này thế kia, hay mấy đứa con tụi mày phải thế lọ thế chai... như cả tá các bà các cô. Cái cách đó nhảm như shit Bà cũng không rảnh rỗi ngồi nạt nộ thằng anh, con chị vì không biết lo cho em. Bà chỉ việc ném thằng em cho anh nó, rồi lẳng lặng nhìn chúng nó tự chăm sóc nhau. Đôi khi bà cũng lén lén bật mí cho thằng em nghe chuyện này chuyện nọ, cốt để nó vòi thằng anh lôi truyện ra đọc tường tận cho nó nghe, khi thằng em mắc lỗi, bà lôi thằng em ra đánh, tiện tay đánh luôn thằng anh vì làm anh ngu, thằng anh hét thằng em cũng bị đánh (vì làm anh mà nói nó không nghe, phải hét), thằng anh mách mẹ thằng em quậy cũng bị đánh (vì không biết bao che cho em), không mách mẹ cũng bị đánh (vì dung túng). Nói tóm lại, đó là 1 tuổi thơ đầy bạo lực! Cười.

Bị đánh dữ vậy, chứ lên cấp 2 là tiệt hẳn. Bệnh nhiều, tay mẹ yếu, đánh chẳng đau nữa. Cơ mà đến lúc đó, mỗi lần đánh là khóc thật. Khóc vì thương chứ không phải vì đau như hồi nhỏ. Về sau đọc cái cuốn truyện gì gì đó, có đoạn ông bố khóc vì ông nội đánh không đau, cảm thấy đồng cảm ghê gớm. Cơ mà đồng cảm lúc đó thôi! Đợi mẹ mắng sa sả xong, xà vào ôm nịnh vài câu, thế là lại phơi phới đi chơi ngay. Ấy là cái mánh học được ở ba. Say vào cãi lộn là ra đập cái hồ (chua choa cái hồ bể đến mấy lần vì hai vợ chồng cãi lộn, đập tan nát), sáng hôm sau lẳng lặng xây lại rồi vô ôm vợ xin lỗi :surrender:

Lên cấp 3, đến cái chuyện yêu đương thì mới ức bà: Nhà có ông cậu nghệ sĩ đào hoa hơn Sở Lưu Hương, thế nên thằng con vừa lên cấp 3 đã bị đe cấm yêu. Cấm đến mức hồi tôi nhận 1 cô bé Dk5 làm em nuôi, bà liền sáp vào dụ khị con bé làm gián điệp cho bà. Rủ tới nhà ăn cơm mấy lần thì phải! Cơ mà con bé nó thương anh nó hơn: Biết anh nó thế nào những vẫn giấu (Hoặc nó gián điệp 2 mang, vừa báo cho mình, vừa báo cho mẹ).

À! Hết rồi! Viết nhân cái 20-10 sắp tới ấy! Số là chủ nhật con có việc phải đi công tác, chả về được ấy mà! Để thằng Phúc về được rồi má ha!

Sài Gòn ngày 20 tháng 10
Lãng

Chủ Nhật, 5 tháng 10, 2014

Trước câu chuyện tối hôm nay, thì đây là câu chuyện của nhiều năm trước:

(Lưu ý: Bạn có thể đổi giới tính các nhân vật cho phù hợp với bản thân)


Có một cô gái nọ, nàng có một mối tình tươi đẹp ở quê hương, nhưng sau đó, vì người yêu nàng không quan tâm đến nàng, thậm chí xem nàng là gánh nặng, một chàng trai xứ lạ đã đến rước nàng đi, trao cho nàng tình yêu, vinh quang và hơn tât cả là một gia đình.

Một ngày kia, cuộc sống khó khăn khiến chàng trai thay đổi, yếu ớt, nghèo khó và tuột khỏi đỉnh vinh quang. Nàng trở thành ngọn lửa và niềm tin của anh. Anh vẫn yêu nàng như thuở trước, và nàng vẫn khẳng định là nàng yêu anh hơn tất cả mọi thứ.

Thêm nhiều năm nữa trôi qua, chiếc áo của anh đã trở nên quá chật với nàng. Nàng xinh đẹp và quyến rũ như một bông hoa trong khi anh không khác mấy một bãi phân trâu. Người tình cũ từ quê hương tìm đến, tặng cho nàng một nụ hôn say đắm và ngỏ ý muốn cưới nàng.

Nàng vẫn yêu anh. Nàng khẳng định như vậy. Nhưng bỗng dưng những bữa cơm nàng nấu bỗng ngày một vắng hơn. Nàng yếu ớt đến mức gần như mắc bệnh cả năm trời, một căn bệnh kỳ quái lặp đi lặp lại như kinh nguyệt vậy.

Không sao cả! Anh ấy vẫn yêu nàng. Đúng ra thì nàng là người anh yêu nhất. Thế nhưng cuối cùng, anh đã không hôn vào trán nàng trước khi nói lời vĩnh biệt. Phải! Nàng vẫn yêu anh, nhưng nàng nhớ quê hương, nhớ nhà, và nhớ mối tình cũ "sâu đậm ấy". Nàng yêu anh hơn tất cả, ngoại trừ quê hương và bóng hình người thương ấy. Thế rồi, họ chia tay trong nước mắt.

Suốt thời gian ở bên tình cũ-người yêu mới, nàng vẫn thư tay đều đặn cho anh. Nàng yêu anh. Điều đó là sự thật. Vĩnh viễn như thế! Chỉ là, nàng hạnh phúc ở đây: Quê hương và người đã cùng nàng trải qua những năm tháng đầu tiên của tình yêu, nơi mà trái tim nàng thuộc về.

Nhiều năm nữa trôi qua, một sự thật mà nàng đã cố quên đi, hoặc ngỡ rằng nó đã thay đổi lại tái hiện: Vẫn như ngày đầu ở bên nhau, người tình của nàng không tôn trọng nàng. Người này có thể yêu thích một cô gái thông minh và nóng bỏng như nàng, hoặc gì đó đại loại như thế, nhưng rốt cục anh ta cũng nhận ra, hai người không hợp nhau, và những đòi hỏi của anh ta với nàng (hoặc ngược lại) đều không được cả 2 đáp ứng. Đi bên nhau, nàng chỉ như một cái bóng vật vờ và thảm hại mang tên "người yêu". Họ cãi nhau nhiều lần, cùng hứa sẽ thay đổi vì nhau nhiều lần, nhưng đều không được nữa. Họ chia tay nhau. Nàng nói, nàng muốn trở về với người yêu nàng, người cho nàng hạnh phúc. Nàng không cần quê hương và người tình ấy nữa.

Nhưng người (đã từng) yêu nàng đã cưới một cô gái khác. Anh nói, anh cũng yêu nàng như là nàng yêu anh vậy. Thế nhưng, trong lúc nàng bỏ mặc anh lại với tất cả đau đớn và tuyệt vọng, vợ anh lúc này đã cứu vớt đời anh. Cô ấy từ bỏ tham vọng và vinh quang để đến với anh, cùng anh tạo dựng một tương lai mới. Anh yêu nàng, nhưng anh không thể bỏ vợ vì nàng. Cô ấy xứng đáng để anh yêu đến trọn đời.

Nàng không chấp nhận. Nàng ghen lồng lộn lên và làm ầm ĩ khắp quê hương anh. Sau đó, nàng bỏ theo một đại gia hàng xóm của anh, người từng ngỏ lời yêu nàng bấy lâu nay. Nàng không lồng lộn gì nữa, nhưng cứ nhắc đi nhắc lại rằng, nàng đến với người mới này vì anh không còn yêu nàng nữa, không đón nàng nữa, mà nàng thì vẫn cần một chốn dung thân.

Vĩnh biệt nàng! Tình yêu là một thứ gì đó thật xa xỉ với cả anh lẫn nàng, hoặc chỉ riêng ở mối quan hệ giữa anh và nàng. Đơn giản, không cần phải nhắc về nàng bằng một cái tên trìu mến nào đó như ngày trước nữa. Phải không Cesc? À nhầm! Fabregas chứ!

Tối nay, chào mừng anh đến với EPL! Rất vui được là đối thủ của một siêu số 10 như anh! Giới thiệu với anh: Đứng cùng chúng tôi là một siêu số 10 khác - Mesut Ozil

Thứ Ba, 30 tháng 9, 2014

Về những sai lầm của PGS.TS Nguyễn Công Lý

Đấy! Cái tiêu đề đã nói quá rõ mục đích của bài viết rồi đấy! Cười! Và nói trước là tôi đang biện hộ cho thầy tôi đấy!
Số là một người bạn gửi cho tôi xem 1 bài viết có tựa đề thế này:
"Những sai lầm của PGS.TS Nguyễn Công Lý trong sách “Giải thích từ ngữ Hán Việt...”
Aristotle nói: "Tôi yêu thầy tôi, nhưng tôi còn yêu chân lý hơn". Thế ra tôi lại ra dáng một người không có chút tinh thần khoa học nào nữa rồi! *Thở dài*

Tôi đây trời sinh dốt nát, đã thế còn lại mang thêm cái bệnh... lười biếng, nên thật tình cũng không rõ lắm về cuốn sách này. Tuy nhiên, có một vài điểm cần trao đổi với người viết bài này như sau:

1. Những khái niệm cần xác minh:
Khẳng định trước, đây là mục khá... nhảm. Vậy nên bạn đọc có thể trực tiếp bỏ qua để xem phần bên dưới. Khi bạn thắc mắc khái niệm, bạn có thể quay lại đọc sau.

Thứ nhất là "từ" và "chữ". "Từ" và "chữ" là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. "Từ" là một khái niệm gắn với nghĩa, trong khi "chữ" lại gắn với âm hoặc hình thái. Một vài trường hợp, "từ" trùng với "chữ", nhưng điều đó không có nghĩa là "từ" cùng nghĩa với "chữ". Đó là lý do xuất hiện các khái niệm kiểu như "từ đơn", "từ phức".

Thứ hai, thế nào là "từ Hán Việt"? Tất cả đều biết, "chữ Hán" là văn tự của người Hán. Tương truyền khi Sĩ Nhiếp làm thái thú Giao Châu, ông cho truyền bá chữ Hán, dạy thi, thư, lễ, nhạc. Lúc ấy đương vào thời Đường, cho nên âm đọc chữ Hán của ta mới lai lai nửa Đường nửa Việt nên gọi là "âm Hán Việt" của "chữ Hán".

Trong thời gian ta dùng "chữ Hán" làm văn tự chính thức, nếu chỉ xét trong ngôn ngữ chính thống (và trong sách giáo khoa) khái niệm "từ Hán Việt" với "chữ Hán" đơn giản chỉ giống với mối quan hệ giữa "từ" và "chữ", nhưng khi ta không dùng chữ Hán nữa, điều này bắt đầu thay đổi.

Không phải mọi "từ Hán" đều được sử dụng phổ biến trong tiếng Việt. Sau khi chữ Hán mất luôn vị trí chính thống ở nước ta, toàn bộ "từ Hán" bị phân thành 3 loại: Từ Hán được dùng phổ biến trong tiếng Việt gọi là từ Hán Việt (ví dụ: phú, tiền, bạch...); từ Hán chỉ được dùng hạn hữu trong các thành ngữ (ví dụ: "Kim thiền thoát xác...); và từ Hán không được dùng (như: Cư - vạt áo, Kháng - hong khô...). Đương nhiên, một số người vẫn cho rằng, tất cả mọi "từ Hán" đều phải được xem là "từ Hán Việt". Tuy nhiên, điều này chẳng có chút lý lẽ gì cả! Vì đó chỉ là "âm Hán Việt", chứ người Việt nào dùng nó đâu mà đòi là "từ Hán Việt"! Gọi là "từ Hán" thì được đấy!

Thứ ba, thế nào là "đồng âm khác nghĩa"? Thuật ngữ này thì hơi phiền phức một chút! Thật sự không có cách nào để khẳng định rằng, chúng ta nên chọn ý nghĩa tương đương với "cách đọc giống nhau nhưng nghĩa khác nhau", hay "chữ giống nhau nhưng nghĩa khác nhau". Đương nhiên, cách hiểu thứ 2 hơi đuối lý hơn, vì đang luận về "âm", thì nên gắn với "cách đọc" thay vì "hình thái", nhưng nó vẫn khá phổ biến trong những người có học qua chữ Hán. Những người này tin rằng, chỉ có những từ giống nhau về hình thái mới có thể xem là từ "đồng âm", còn lại đều chỉ dám xếp vào "gần âm" do một số biến động về cách đọc trong lịch sử ngôn ngữ. Tuy nhiên, ta sẽ để vấn đề này lại, và sẽ chỉ rõ ra ở phần sau.

Những điều trên là điều ai cũng biết, nhưng cứ phải nhắc lại, lý do là, tôi là người không thích đánh tráo khái niệm. Và trong một cuộc tranh luận bất kỳ, bạn cần hiểu các khái niệm giống nhau. Hoặc là bạn phải thừa nhận khái niệm của người khác, hoặc ngược lại. Cãi nhau ầm ĩ khi các khái niệm bị hiểu lộn xộn thì "ông nói gà, bà nói vịt", không hay cho lắm.

2. Chân thành cảm ơn những khảo cứu của người viết!
Quả thực, ngay cả khi với tư cách là một biên tập viên chuyên nghiệp, tôi cũng không dám chắc mình sẽ chỉ ra các nội dung "sai sót" đầy đủ hơn người viết bài viết này! Đối với cuộc sống, đây là điều hơi... chi li, nhưng đối với khoa học, điều này hoàn toàn đáng ca ngợi!

Người viết cũng đã nhận định chính xác rằng: Nếu chỉ dựa vào 3 cuốn từ điển "mỏng dính" là "Hán Việt từ điển" của Đào Duy Anh, Từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học (GS. Hoàng Phê chủ biên) và Đại từ điển tiếng Việt của Trung tâm ngôn ngữ và Văn hoá Việt Nam - Bộ Giáo dục và Đạo tạo (GS. Nguyễn Như Ý chủ biên”) thì ngay cả khi người viết là một người có uy tín như thầy tôi - PGS.TS. Nguyễn Công Lý cũng không đủ căn cứ để mô tả hàng trăm từ Hán Việt như vậy. Viết sách "phổ cập" kiến thức từ Hán Việt cho khối THCS rất khó khăn! Bởi vì bạn vừa không được phép viết chính xác và đầy đủ (vì sẽ khó hiểu), cũng không được viết sai (sẽ gây hiểu lầm cho cả 1 thế hệ). Vậy nên, cẩn thận không bao giờ là thừa!

Thứ ba, cái lỗi lớn nhất trong cuốn sách của thầy tôi - PGS Nguyễn Công Lý - chính là: Thay vì khẳng định rõ ràng các khái niệm lớn như ở phần trên để tránh hiểu lầm, lại tiến vào nội dung quá nhanh (không rõ là do tôi không biết, hay là bản thân cuốn sách không có mục này). Nên nhớ, trong 3 nội dung cần xác minh ở trên, phần "đồng âm khác nghĩa" vốn đã có quá nhiều cách hiểu rồi!

3. Nhưng...

Có 2 vấn đề sẽ được trình bày trong mục này: Những nhận định sai lầm trong bài viết và vì sao tác giả cuốn sách lại dùng "từ điển" của Đào Duy Anh thay vì "tự điển" của Thiều Chửu, hoặc "từ điển" của Trần Văn Chánh...

a. Những nhận định sai lầm trong bài viết:
Đây là lúc người đọc nên lật lại phần khái niệm. Tôi sẽ chỉ rõ nên đọc phần nào trong từng nội dung một.

Thứ nhất, người viết dường như đã quên mất rằng, không phải mọi "chữ Hán" đều là "từ Hán Việt" (xin xem cặp khái niệm thứ nhất và thứ 2):

Hoàn toàn không có gì sai khi khẳng định rằng, âm đọc "biệt" ngoài nghĩa là chia xa, rời xa đối tượng có quan hệ thân thiết, không để lại dấu vết tăm tích gì, chia, tách ra, khác, riêng, còn có từ mang nghĩa là chỗ cong ở hai đầu cây cung hoặc sái, trặc què, khiễng chân, hay âm đọc "chiến" ngoài nghĩa là đánh nhau, còn có từ mang nghĩa là rét run, rung động... Nhưng điều này chẳng có nghĩa gì cả! Bởi vì những chữ khác do tác giả bài viết dẫn ra không phải "từ Hán Việt", mà chỉ là "chữ Hán" mà thôi! 

Tự điển Thiều Chửu là một cuốn tự điển phổ thông và có nội dung khá đầy đủ, nhưng vì là "tự điển" nó không phân biệt cho người sử dụng, đâu là "chữ Hán", đâu là "chữ Hán trong từ Hán Việt". Trong khi đó, mục từ kiểu như thế này trong từ điển của Trần Văn Chánh lại nằm trong phần "tự" chứ không phải "từ". Nếu cần, "Từ điển Hán Việt từ nguyên" của Bửu Kế có lẽ là một cuốn sách đáng để tham khảo trong trường hợp này.

Thứ hai, người viết mải mê tìm những lỗi sai trong cuốn sách mà quên mất rằng, nên cần một cái nhìn rõ ràng hơn về quan điểm của người viết (xin xem khái niệm thứ 3)

Mặc dù tôi cũng không tin rằng, trong tất cả các cuốn sách giáo ngữ văn, không có cuốn nào có chữ "tiền" nghĩa là tiền bạc, hay "phú" nghĩa là cấp cho, và "bạch" nghĩa là lụa (một sai lầm thực sự đáng trách đối với 1 người nổi tiếng tỉ mỉ như Nguyễn Công Lý), nhưng "hạt sạn" trong sách không nhiều như bài viết nêu ra đâu! Cười! Hơn 1 nửa trong số đó là sai lầm của bài viết tôi đã trình bày ở trên, một số ít các trường hợp còn lại nằm trong mâu thuẫn về khái niệm giữa tác giả bài viết và tác giả cuốn sách: Thế nào là từ "đồng âm khác nghĩa"?

Điều này có vẻ như rất khó chấp nhận với những người không rành lắm về chữ Hán! Tại sao cũng là chữ "bạch", nhưng "bạch" có nghĩa là trắng, rõ ràng, sạch lại không phải là từ đồng âm khác nghĩa với "bạch" nghĩa là lụa?

Mâu thuẫn giữa những người hiểu về chữ Hán và những người không hiểu chữ Hán chính là, mặc dù cũng nói về những từ Hán Việt, nhưng người có hiểu biết về chữ Hán không bao giờ nhìn từ Hán Việt bằng ánh mắt của chữ Quốc ngữ, mà xem nó như chữ Hán, còn người Việt thì ngược lại. 

Đối với người biết chữ Hán, thứ nhất, "bạch" nghĩa là trắng... hoàn toàn không giống với "bạch" là lụa: Về tự dạng, một viết là 白, một là 帛, về âm đọc, một là "bái", một là "bó" (pinyin). Tức là, 2 từ này vốn không có can hệ gì với nhau cả! Việc xem nó như "đồng âm khác nghĩa" (cùng hình thức, khác nội dung) đồng nghĩa với việc thừa nhận 2 từ này giống nhau về hình thức. Đây là điều khó có thể chấp nhận! Thậm chí, nó có thể dẫn đến hiểu biết hoàn toàn sai lầm về Hán Việt: Rằng tất cả những từ đọc âm Hán Việt giống nhau đều là một từ. Nếu cả 2 từ đều có cùng âm đọc trong cả Hán Việt lẫn Pinyin thì còn có thể chấp nhận được. Đằng này...

Nhưng đối với người không biết chữ Hán, họ không thể nào chấp nhận được rằng, cả hai từ đều đọc giống y chang nhau lại không phải "đồng âm"! Theo quan điểm của họ, "đồng âm" chỉ đơn giản là cùng cách phát âm.  Đây cũng là cách hiểu hợp lý! Tuy nhiên, có rất ít người hiểu theo đúng ý họ rằng: "Đồng âm" chỉ có nghĩa là "cùng âm thanh" chứ không phải giống nhau về hình thức! Chữ Quốc ngữ mô phỏng âm thanh quá tốt, khiến những chữ khác nhau đều được hiểu giống nhau. Chính vì điều đó, người ta sẽ dễ dàng chấp nhận rằng, những chữ cùng cách đọc là giống nhau. Đây là điều tai hại, vì chúng vốn xuất phát từ chữ Hán, và trong chữ Hán, chúng hoàn toàn khác nhau!

Tôi phải khẳng định ngay kẻo bị "bắt giò" rằng: Tác giả cuốn sách cũng "nhập nhằng" ra trò khi lôi "đường" nghĩa là nhà chính ra làm "từ đồng âm khác nghĩa" với "đường" - Tiếng trống... Tức là, ông thừa nhận chỉ cần 1 trong 2 nguyên tắc ("đồng âm trong cả pinyin lẫn Hán Việt" và "phải cùng chữ Hán") là đủ cho 1 từ "đồng âm". Xem ra tôi cần phải bổ sung cách hiểu thứ 3 về từ đồng âm? Cười!

Tóm lại, cho dù đứng trên quan điểm nào, tác giả cũng cần phải giới thuyết chính xác về quan điểm của mình, đồng thời buộc người đọc PHẢI hiểu chính xác theo cách đó. Xin nhắc lại: Rất khó khăn để giới thiệu về từ Hán Việt cho những người mới chập chững hiểu thế nào là Hán Việt! Nên cho dù viết ra, hay phê phán, đều phải hết sức thận trọng!

b. Vì sao tác giả cuốn sách lại dùng "từ điển" của Đào Duy Anh thay vì "tự điển" của Thiều Chửu, hoặc "từ điển" của Trần Văn Chánh...
Nguyên nhân có thể đoán ra được là: Trong số ba cuốn "điển" trên, chỉ có đúng một mình cuốn của Đào Duy Anh là mô tả "từ Hán Việt" thay vì là "chữ Hán". Đào Duy Anh viết:

Sách này sưu tập phần nhiều các từ ngữ và các thành ngữ mà Quốc văn đã mượn trong Hán văn, và những từ ngữ trong Hán văn mà Quốc văn có thể mượn thêm nữa để dùng cho rộng, cộng tất cả chừng 4 vạn điều. Ngoài ra lại có hơn 5 nghìn chữ một, là những thứ thiết dụng nhất trong Hán văn ngày nay

Thiết nghĩ, lý do chỉ chọn cuốn sách này cũng đã quá rõ ràng rồi! (Nếu người đọc còn thắc mắc, xin xem khái niệm thứ 2 trong bài viết này)

Tuy nhiên, hiểu rằng "từ điển" của Đào Duy Anh đã quá cũ, rất nhiều từ mà trong đó không ngờ rằng sẽ được dùng phổ biến trong tiếng Việt, tác giả cuốn sách đã khắc phục bằng cách sử dụng thêm Từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học (GS. Hoàng Phê chủ biên) và Đại từ điển tiếng Việt của Trung tâm ngôn ngữ và Văn hoá Việt Nam - Bộ Giáo dục và Đạo tạo (GS. Nguyễn Như Ý chủ biên”). Tuy nhiên, điều này có lẽ vẫn còn chưa đủ để khẳng định nhiều thứ. Ví dụ như trường hợp từ "bạch". Bạn biết đấy! Không biết âm Pinyin thì còn lâu mới biết nó khác nhau (theo quan điểm của thầy Lý), mà không xác định được âm pinyin thì mục từ đó sai lất rồi!

Vậy nên, có chăng là nên thêm 1 vài cuốn từ điển khác kiểu như Khang Hi, hay từ điển Hán Việt từ nguyên gì đấy! Nó làm cuốn sách chính xác hơn.

Trúc Phong

Thứ Ba, 26 tháng 8, 2014

Ốc và Phú Yên

Lục tung đống quà lưu niệm nằm lộn xộn trên bàn cũng không thấy thứ mình cần, tôi chán nản nhìn sang Nguyễn. Cô lắc đầu tỏ vẻ chán nản không kém. Quen nhau chưa lâu, nhưng cô gái ấy làm tôi thấy gần gũi hơn tất cả những người còn lại (đương nhiên không tính đến cố tri).


- Tại sao cứ nhất định phải là thứ đó?
- Bởi vì tôi chỉ cần có nó.
- Đồ ngốc! Tuy Hòa không phải là một thành phố du lịch, những thứ ấy làm thế nào mà có được?

Tôi không đáp. Tôi bận lui cui tìm kiếm một hi vọng mong manh nào đấy. Rồi Nguyễn phì cười. Nàng kéo tay tôi ra: "Được rồi! Lại đây kết cái vòng đi đã! Nguyễn hứa là sẽ có cách để K tìm thấy nó. Được chứ?"

(...)
- Cô ấy thế nào?
- Xinh xắn, thông minh, nhưng không hoạt bát lắm.
- Không! - Nguyễn lại phì cười - Ý Nguyễn là cổ tay cô ấy thế nào cơ!

Tôi cười xòa, rồi nắm cổ tay Nguyễn. Cổ tay trắng ngần và mềm mại như lụa. Suýt nữa không nhận ra, cô gái dịu dàng và tận tâm ấy cũng là một giai nhân. Ngây ngốc một phần triệu khoảnh khắc mới bảo: "Giống như cổ tay Nguyễn vậy! Hoàn toàn giống"

Nguyễn gật đầu, rồi lại loay hoay với mớ màu sắc. Tôi nhìn Nguyễn. Sự tẩn mẩn và say mê của nàng khiến tôi phì cười: 
- Này! Không cần phải nghiêm túc đến thế! Điều đó làm tôi ngại đấy!
Nguyễn cũng cười: 
- Trông thế mà cũng biêt ngại cơ đấy! Thế ban nãy ai đã cho Nguyễn leo cây đến cả tiếng đồng hồ thế nhỉ?
- Leo cây? - Tôi ngạc nhiên nhìn Nguyễn - Không phải Nguyễn bảo Nguyễn có việc gấp nên lùi lịch hẹn lại một tiếng à?
- Đồ ngốc! Người ta chỉ tế nhị bảo lùi thời gian để cho ai đó khỏi phải áy náy vì đi trễ thôi!

--------

Lúc ra về, tôi tặng Nguyễn một chiếc Dreamcatcher màu cam sẫm. Thực ra tôi tính tặng một chiếc cặp tóc hơn, vì Nguyễn để tóc mái, giống như "ai đó", để phần mái trước che kín cả trán. Nguyễn là một cô gái xinh đẹp, ngọt ngào và tinh tế, nhưng ngược lại, cũng là người rụt rè, khép kín và thiếu quyết đoán. Và vì thế, tôi nói, Nguyễn cũng giống như ai đó, là người mà tôi chỉ muốn tặng cặp tóc, như một cách để mở trái tim nàng ra...

Nhưng cuối cùng tôi lại tặng Dreamcatcher. Nguyễn đỏ mặt và hơi lúng túng. Tôi cười: "Vốn tưởng là hoàn toàn tuyệt vọng rồi, nhưng giờ hi vọng lại tràn trề. Không đáng để nói một lời cảm ơn sao?"

Nguyễn dí ngón tay ngăn lời tôi lại. "Đợi tìm thấy thứ K cần rồi cảm ơn cũng không muộn. Nhưng tối nay không được lén mò ra bãi biển để tìm một mình đâu đấy! Vô ích thôi! Không có gì ngoài đó đâu! Cần phải tìm một cách khác..."

Trò chơi tìm kiếm, hay là chuyến phiêu lưu nho nhỏ của tôi và Nguyễn vẫn còn chưa kết thúc.

Lãng

Viết tặng một người bạn mới. Cảm ơn vì tất cả mọi thứ!

P/s: Không liên quan, nhưng tặng "ai đó" một bài hát nhỉ? Ai muốn là người đó thì giơ tay nhé! pacman emoticon
https://www.youtube.com/watch?v=cCnVSGzQPdQ

Thứ Ba, 19 tháng 8, 2014

Đối thoại tháng tám

Lần thứ tư ngồi giữa một cuộc thảo luận có liên quan đến cô nhà thơ trẻ ấy. Lý Khai Phục nói: "Đừng giao du với văn nghệ sĩ hay bọn văn sĩ trẻ, cũng như đừng làm bạn với những kẻ bất đắc chí, thiếu tâm huyết với đời". Tôi cười cười: "Không biết tôi có phải là một trong số đó hay không". Bạn đáp: "Đó giống như là một lời cạnh khóe nhắm vào tôi hơn"


Tôi không thích cách mà tất cả mọi người phê phán cô gái ấy. Cô gái trẻ nhiều tham vọng, hơi tiêm nhiễm thói quen gợi dục của bọn nghệ sĩ truyền thông rởm đời đang nhan nhản ngoài xã hội. Thơ của cô, như nhiều người vẫn nói, ngọt ngào, đáng yêu, trau chuốt, nhưng trống rỗng. Tôi không rành lắm! Tôi đã bắt đầu cuộc tranh luận thứ tư này cùng với cách bắt đầu ba cuộc tranh luận trước: "Là đàn ông, bạn đừng bao giờ đọc những bài thơ của các nữ nhà văn cùng thời với bạn" - tôi tin thế!

Thế rồi, tôi cự cãi với tất cả về cái gọi là "tính thơ" của những tác phẩm chưa từng gặp. Bằng một niềm tin mơ hồ, tôi mở điện thoại, và chộp ngay một câu nói quá quen thuộc, nhưng chỉ vừa được đăng tải trên Tạp chí Chim lợn: 
"Giáo dục không phải là dạy cho trẻ con biết thưởng thức Mozart để về nhà chửi nhau với bác hàng xóm đang nghe Ưng Hoàng Phúc. Người ta nói hậu hiện đại là phá vỡ các ranh giới, nhưng không phải để người ta mặc bà ba, quấn khăn rằn, ôm súng AK múa ba-lê. Đạo đức không phải là khúm núm rụt rè trước mặt thầy giáo hay không được chửi thề. Văn hoá cũng không phải là một mớ những bản sắc đầy tưởng tượng. Thách thức của giáo dục nằm ở chỗ làm sao cho người học biết chửi thề đúng chỗ, biết phân biệt giữa Facebook và thư tình, biết bàn luận về Mozart nhưng hiểu vì sao Đàm Vĩnh Hưng đắt show, biết ngất xỉu trước Bi Rain nhưng cũng để ở đầu giường một quyển sách về Einstein. Giáo dục không phải là dạy người ta cách loại trừ và phân biệt, mà dạy cách mở rộng tầm nhìn và trải nghiệm, dạy người ta biết đón nhận cuộc sống như một nguồn tư liệu vô tận…"

Bạn cười nhạt. Không có câu chuyện nào giữa tôi và bạn kết thúc một cách suôn sẻ, nên tôi cũng chẳng mong cầu gì về điều đó lúc này. Bạn cần một cái gì đó hữu hình hơn, sâu sắc hơn, cao khiết hơn, và dĩ nhiên, giàu giá trị tư tưởng hơn cho khái niệm "thơ" của bạn. Tôi gạt đi: "Có giá trị tư tưởng gì trong "Quan quan thư cưu tại hà chi châu"? Nhừng lời nói bất đồng không bao giờ chạm được vào trái tim nhau khi trong lòng cả hai vốn đã không đủ cảm thông với nhau. Chỉ mới hôm qua thôi, có người đã lặp lại câu nói đó (một cách khéo léo). Tôi vẫn tưởng mình đã đủ trưởng thành để thôi bốc đồng trong những cuộc cãi vã. Nhưng không. Điều đó không đúng đắn lắm, ít nhất là trong một vài trường hợp.

Bạn nói: "Tôi không bao giờ thỏa hiệp với những con người đang ngụy trang là họ thức thời, cấp tiến, những kẻ chỉ cố biện minh cho sự thua kém của bản thân". Tôi cười: "Đó là nói tôi? Tôi không ngồi trong tháp ngà của trường học rồi bảo nửa phê phán không thương tiếc mọi thứ, nửa tuyên bố yêu thương thế giới tươi đẹp và tiến bộ này. Tôi thấy rõ ràng cái đen tối của tất cả, sự bẩn thỉu của cuộc đời, sự xấu xa của con người, theo cách mà bạn cho là thực dụng và khốn khổ. Tôi tin vào sự quả quyết của mình, và tất nhiên, tin vào những gì tôi tận mắt nhìn thấy, không phải thông qua một đôi mắt nào khác ngoài chính mình."

Lại nói về sự thực dụng, tôi tin rằng: "Tôi biết yêu tiền bạc và phấn đấu để có chúng, nhưng biết cách vất bỏ chúng để phục vụ những giá trị tốt đẹp hơn. Tôi hiểu rõ về sự vô liêm sỉ khi phải ngửa tay xin thêm, dù chỉ một đồng, của bố mẹ, nhưng cũng không ngần ngại nhận những đồng tiền đó, những đồng tiền mà tôi biết, chúng được đưa vài túi tôi để đổi lấy sự an tâm của gia đình."

"Đó là vấn đề niềm tin?" - Bạn hỏi. Và khi tôi gật đầu, bạn tiếp lời: "Và kia là niềm tin của tôi: Niềm tin về những giá trị cao khiết, sâu sắc, và mạnh mẽ hơn, những giá trị mà văn chương chỉ có thể mô phỏng một cách dặt dẹo". Tôi muốn so sánh bạn với những nhà khai sáng, những kẻ ngồi trước bàn giấy trong tòa lâu đài tư tưởng Pháp và ca ngợi về giai-cấp-vô-sản-hồn-nhiên-xuất-chúng-vĩ-đại. Nhưng tôi biết bạn sẽ chối bỏ nó, như cái cách mà bạn từng tự chối bỏ mình. Lịch sử là minh chứng hùng hồn nhất cho một sự thật là: Thứ gì càng kích động được quần chúng, thứ đó sẽ chiến thắng, và mặc dù không phải lúc nào số đông cũng vĩ đại, nhưng không có sự vĩ đại nào tồn tại mà không có số đông. Vì thế, điều quan trọng nhất không phải là cao khiết, vĩ đại và sâu sắc, mà là có truyền được cảm hứng về sự cao khiết, vĩ đại sâu sắc cho quần chúng hay là không. Để hiểu được điều đó, anh phải là quần chúng cái đã! Hẳn nhiên, khi trong lòng anh còn day dứt về cái cao khiết, vĩ đại, sâu sắc, anh vĩnh viễn sẽ không thể hiểu được về quần chúng, cũng như hiểu về cái cao khiết, vĩ đại, sâu sắc của quần chúng hết! Không bao giờ!

Khi trời bắt đầu đổ mưa, câu chuyện bị dịch chuyển. Bạn kể cho tôi nghe về những người anh hùng dị giáo (Rogue), những kẻ thông minh và kỳ dị, với một giọng điệu rất gần với sự hào hứng. Vì không muốn cắt ngang cảm hứng đó, thế nên mãi đến khi câu chuyện kết thúc, tôi mới cười nhẹ rằng: "Có rất nhiều người trẻ, may mắn được đẹp đẽ một chút, thông minh một chút, và giàu có một chút, liền trau chuốt bản thân bằng một thứ thời trang kỳ dị nào đó: Những bộ trang phục quái đản, những quan điểm (hoặc tư tưởng) kỳ dị, hay thú chơi sang chảnh. Kết quả là, những đứa trẻ không hiểu biết tôn sùng họ, còn những người có hiểu biết thực sự thì chỉ nhìn họ đúng với kiểu tham quan sở thú"

"Điều đáng ngưỡng mộ không phải là những người anh hùng dị giáo, mà là những người lao động nghèo, những người mà bạn cho là tầm thường và nông cạn. Họ là người nuôi sống gia đình của họ bằng đôi bàn tay lương thiện và cần cù của mình. Và vì thế, giá trị của họ lớn hơn nhiều so với những kẻ rỗng tuếch và thông minh, những kẻ vẫn tiếp tục sống bám vào xã hội bằng thái độ kiêu căng và trịch thượng"

Bên ngoài, trời vẫn mưa...

Sài Gòn 19.8.2014
Trúc Phong

Thứ Bảy, 2 tháng 8, 2014

Giấc mơ mỹ bên trong một Gatsby vĩ đại

Hắn xuất hiện trong một bộ vest màu hồng. Cô gái của tôi không thích màu hồng nên tôi nghĩ, tốt nhất là là tôi không nên giống hắn. Dĩ nhiên là tôi không phải hắn. Tình yêu của tôi có thể cũng khiến tôi chìm đắm trong "Giấc mơ Mỹ", nơi mà cô gái của tôi vĩnh viễn là nguyên nhân, là động lực, là ám ảnh, và là mục đích của tất cả giống như hắn. Nhưng tôi cũng không có đủ tôn sùng cần thiết đối với sự giàu sang như xã hội cuồng si thời trang vật chất mà tôi thuộc về. Thế nên tôi có thể không ngừng gắn cô gái của mình vào mọi ngóc ngách của suy tưởng, nhưng không thể mang cả thế giới suy tưởng của mình ra cuộc đời, để cô gái của tôi cũng giống như cô gái của hắn, trở thành thứ ánh sáng xanh le lói trong mưa, thắp sáng lâu đài náo nhiệt nhưng cô quạnh của hắn, và thì thầm vào tai hắn rằng, "trí tưởng tượng của anh thật hoàn hảo".


Tôi đến gặp hắn, thật không đúng dịp, khi những cơn cuồng phong hắn tạo ra cho thế giới đã không còn ầm ĩ, khi sức hấp dẫn của Salinger đã không còn đủ làm cho gã lười biếng là tôi chạm nửa ngón tay đến sự vĩ đại của hắn, khi mà M.Bakhtin, V.Havel, I.Berlin, M.Foucault... bắt đầu ám ảnh tôi còn nhiều hơn một con mèo nhỏ lượn ngang qua nỗi nhớ..., hắn đến, đúng hơn là hắn chạm vào tôi, bằng tiếng Piano của "truyền nhân của Beethoven", bằng cô gái tóc vàng có nụ cười má lún thiên thần cười trong vắt lững lờ dưới mành vải trắng, bằng thứ ánh sáng xanh le lói trong cơn mưa, bằng "phía nhà bên ấy" ẩn hiện từ bên kia con nước... Cô gái mong manh ấy không đáng nhận mọi sự chỉ trích! Cô ấy chỉ là một cô tiểu thư bé nhỏ, như một con thỏ sợ đau khổ và cô đơn từ trong nhung lụa.

Tôi muốn nói với hắn, đừng nói gì nữa. Nhưng hắn không thể ngừng nói, bởi vì cô gái của hắn luôn sợ hãi, cô yêu hắn, nhưng cô còn yêu chính mình hơn, yêu sự an toàn mà chồng của cô tạo ra cho cô hơn. Nếu hắn ngừng nói, hắn sẽ để tuột thứ ánh sáng mà hắn luôn trông chờ ấy mãi mãi. Nhưng hắn càng nói, cô gái của hắn càng chìm sâu vào trong chính mình. 

Đau khổ, và cô đơn mãi mãi. 

Giá như trước khi chết, hắn biết được rằng cô sẽ vĩnh viễn không bao giờ gọi cho hắn. Giá như trước khi chết, hắn biết được cô cũng đã có một chuyến đi vĩnh biệt, nhưng người đồng hành sẽ không bao giờ là hắn. Giá như trước khi chết, hắn biết được cô sẽ không gửi đến mộ hắn bất cứ một nhành hoa nào. Giá như trước khi chết, hắn biết được những tiếng nài nỉ thảm thiết rằng xin cô hãy đến viếng mộ hắn dù chỉ là lướt qua của ai đó đã không bao giờ chạm được đến tai cô. Giá như trước khi chết, hắn biết được những phù phiếm xa hoa hắn từng bày ra, cốt chỉ để cô vô tình chạm mặt, cũng sẽ tan vỡ và tàn lạnh nhanh như cách mà nó bắt đầu... Giá như hắn đừng mơ gì cả ngay từ đầu. Giấc mơ Mỹ ấy!

Tôi không nói một lời nào cho đến khi có người chạm vào và khẽ hỏi: Cớ gì lại phải làm thế? Cớ gì phải làm những điều to tát đến vậy chỉ để đổi lấy một nụ cười, hay thậm chí là một cái liếc nhìn như thế? Cớ gì phải chờ đợi lâu đến như vậy, rồi nôn nóng đến phát điên ngay trước giờ hẹn chỉ 2 phút? Cớ gì phải ướt sũng như thế? Tôi đáp: Với tình yêu, nó đáng.

Em nhìn tôi với một bộ dạng hơi ngơ ngác. Tôi cười: Giá như em có thể hiểu được cảm giác của một người yêu đến điên cuồng một ai đó, yêu đến mức mọi suy nghĩ, mọi ý tưởng, mọi giấc mơ, và mọi cảm giác đều gắn chặt vào hình ảnh của họ...

Em hỏi tôi: Vậy anh biết?

Tôi nói: Lẽ ra phải dịch là "Gatsby vĩ đại", chứ không phải chỉ là "Đại gia Gatsby"...

Thứ Hai, 14 tháng 7, 2014

Gia Lai không đề

- Khí hậu mát mẻ, không gian thoáng đãng, lại vắng người qua lại... quả là một cái xứ tuyệt vời!
- Và người ở đây cũng rất đẹp nữa?
- Phải! Người cũng đẹp, như người ở phía sau tôi lúc nãy chẳng hạn...
- Cười.
- Thế ở đây có cảnh sát giao thông không?
- Có.
- Không có nơi nào hoàn hảo cả! Bà phải biết rằng, một thế giới hoàn hảo phải không có cảnh sát giao thông.
- ...

Cô dâu xinh xắn có lẽ không biết rằng đó là một mẩu giễu nhại "Hoàng tử bé". Nhưng tôi không quan tâm lắm tới cô nên cũng không cần phải giải thích. Thực ra tôi quan tâm đến... em gái cô hơn pacman emoticon

Tôi giận cô khoảng chừng một triệu tám trăm năm mươi nghìn lượt. Dường như cô cố tình khiến tôi lỡ mất chuyến xe trở về Sài Gòn dự đám cưới 1 cô bạn tôi khá quý trọng, đồng thời cũng khiến tôi lỡ luôn trận chung kết WC 24 năm mới có 1 lần của Argentina. Từ thuở biết xem bóng đá đến giờ, Argentina của tôi chưa từng vào chung kết.

- Will u marry me?

Tôi cười. Trong rất nhiều trò đùa của hai con quỷ, à nhầm, hai cô gái đáng yêu, tôi chọn trở thành một con mèo nhỏ lẳng lặng nghe hai ả chọc ghẹo. Giá một nửa trong số đó hiểu rằng, nếu câu hỏi đùa đó xuất hiện sớm hơn, rất có thể tôi sẽ ngượng ngùng thật, và hoặc bỏ chạy mất dép, hoặc lẳng lặng gật đầu. Tôi đã thay đổi nhiều thật nhỉ? Và nếu không có một con mèo nhỏ khác vô tình đi ngang qua trước mặt, có lẽ tôi đã đắm chìm trong một giấc mơ hoang đàng nào đấy, nơi tôi vẫn thừa biết rằng mình chẳng ra gì, nhưng cũng kiên quyết không bao giờ từ bỏ.
- Rốt cục thì ả có gì hơn em nhỉ? Xinh đẹp hơn? Thông minh hơn? Duyên dáng hơn? Khéo tay hơn? Siêng năng hơn? Còn gì khác nữa chứ?
Tôi vẫn thường nói, tôi không bao giờ so sánh người tôi yêu với bất kỳ ai khác. Cho dù thực tế, cô ấy xấu xí hơn, ít quyến rũ hơn, ít hoạt bát hơn, ít thông minh hơn, hoặc ít hơn cả triệu thứ khác hơn, thì trong mắt tôi, cô ấy vẫn quá tuyệt vời để có thể thấp kém hơn người khác. Bất kỳ ai! Bất kỳ ai! Thế nên dù chỉ là một lời nói đùa vu vơ, và tôi cũng trả lời bằng một câu đùa vu vơ khác: "Quan trọng nhất là trẻ hơn colonthree emoticon ", trong lòng tôi cũng hơi không vui. Và tôi thích chọc ghẹo mẹ cô dâu, à nhầm, mẹ tôi ( colonthree emoticon ) hơn.
Dù sao em cũng là người đã khiến tôi thay đổi rất nhiều. Giá tôi có thể nói, đừng say như thế khi không có anh, và hãy thôi làm người khác, tất cả mọi người trừ anh, cảm thấy phiền lòng vì em nữa! 

Tôi buông tay mất rồi! 

Tôi không còn là một gã thư sinh say mê một cái bóng đến mức quên mất những nguyên tắc cố hữu bên trong mình nữa! Cũng không còn cố gắng tự thay đổi cách sống của mình cho phù hợp với một thứ gì đó mà chính tôi cũng không rõ nữa. Tôi vẫn thường nói, mặc kệ em là ai, mặc kệ em như thế nào, với tôi, nó không quan trọng. Khi yêu ai đó, tôi yêu chính con người họ, không yêu cái mà người khác đánh giá về họ. Thế nhưng, tôi buông tay mất rồi!

Thứ em cần không phải là tình yêu! Tôi muốn nói với cậu ấy như vậy, và nửa còn lại của chuyến đi cũng nói như vậy. Thứ em cần là một cái gì đó khác hơn, một chốn để em quay về. Em sợ cô đơn còn hơn bất kỳ một cô gái nào khác tôi từng biết, nhưng em cũng sợ chính mình, người sẽ tự tay đập tan nát chốn quay về. Cô gái ấy, không phải là người để người ta ôm riết lấy, mà là người ngồi yên nhìn theo, và sẵn sàng dang tay đón cô trở về. Tôi nói, chỉ cần nhẫn nại, nhưng không được quỵ lụy.

- Chờ đợi để được cái gì? Lắng nghe để được cái gì? Tin tưởng để được cái gì?

Chẳng được cái gì cả! Có rất nhiều điều vốn rất vô nghĩa như vậy đấy! Giả như nó cũng có chút ý nghĩa nào đó, thì có lẽ cũng chẳng xứng đáng với những gì mình bỏ ra phải không? Nhưng nếu như bạn không làm, thì ai làm đây? Nếu tôi yêu ai đó, tôi sẽ biết cách im lặng và hi sinh sao cho xứng đáng với tình yêu tôi dành cho họ. Càng say đắm, người ta càng lặng lẽ, và chịu đựng càng lâu. Với cô gái ấy, mọi thứ có thể còn phức tạp hơn. Cô không để yên cho bạn chờ đợi, cô tàn phá trái tim bạn, không phải giày vò, mà là tàn phá!

- Hậu quả nhãn tiền mà!

Tôi lại cười. Có những nụ cười không vui. Và có những cuộc vui chất toàn nỗi buồn. Những nỗi buồn không giống nhau nhưng được mô tả theo cùng một cách. Em níu tay tôi. Tôi thả tay em ra. Không phải tôi không muốn nắm lấy, nhưng tôi biết em không cần tôi, mà cần hình bóng ai đó ẩn hiện trong tôi. Tôi xoa đầu em. Giá như em biết tôi đang nghĩ gì. Dù sao, dấu răng của em trên cánh tay của tôi cũng vẫn còn. Nếu không có chàng trai "của em" ở đó, tôi sẽ chẳng cần phải giả vờ la oai oái lên đâu! Giá như chỉ cần 1 cắn 1 phát là giải tỏa được đầu óc, thì chút vằn vện trên tay tôi có đáng gì?

- Này! Cô dâu này!

"Rồi một ngày em (nhầm, là chị colonthree emoticon ) mặc áo cô dâu,
Anh (à nhầm, em) chụp ảnh cùng nhưng không là chú rể...

- Em cũng muốn cưới!
- Xin em tự nhiên!
- À! Mai mốt anh mang 25 chiếc bành bạch đến rước em về nhé!
- Cười.

Buổi sáng cuối cùng ở Pleiku, tôi đi dạo trên con đường chưa từng đi bộ sang. Cô hàng nước dễ thương vừa nhìn một lần đã biết là người từ nơi khác đến.
- Đến Gia Lai mà không ngồi uống cà phê một lần thì hẳn là tiếc lắm nhỉ?
- Có lẽ, nếu không ngồi hàng nước này thì hẳn là không phân biệt được cà phê với nước đậu đen rồi!
Người biết uống cà phê không đời nào thấy đắng, mặc dù cà phê càng ngon càng đắng. Cà phê Gia Lai làm đầu lưỡi ngọt lịm (dù gần như không có đường), và mặt lưỡi béo gậy. Chẳng ai cho cà phê kịp lan xuống gốc lưỡi cả! Thế nên bảo đắng cho vui, chứ rất khó thấy đắng.
Còn nước đậu đen thì thực ra là không rành lắm.
------------
Tôi nhìn em thêm một lần rồi xỏ giày đi thẳng. Thực ra thì cũng bị người khác hối, chứ nếu không cũng không có vội vàng đến vậy. Dù sao thì đi thẳng như thế có thể sẽ trông "phong lưu bất cố" hơn.
- Anh đi nhé!
- Chào nhé!
"Vĩnh biệt" - tôi giấu hai chữ đó lại, rồi lẩm nhẩm "Đôi mắt Pleiku". Tôi không thích Siu Black lắm, nhưng "Đôi mắt Pleiku" kể ra thì cũng không tệ:

"Em đẹp thế Pleiku ơi!
Trái tim tôi muốn vỡ tan rồi!
Không dám nhìn vào đôi mắt ấy, 
đôi mắt Pleiku - Biển Hồ đầy..."
http://mp3.zing.vn/bai-hat/Doi-Mat-Pleiku-Siu-Black/ZWZBI08D.html